Ahanzturan geratzen ari dira sare sozialetako profilen atzean gizaki bat zegoela bagenekien (edo hala uste genuen) garai horiek. Teleoperadoreekin gertatzen den bezala, gero eta ohikoagoa da sarearen beste aldean ahots sintetiko bat topatzea, emoziorik, enpatiarik eta historia pertsonalik gabekoa. Adimen artifiziala, elkarrizketa digitalean parte hartzen hasteaz gain, independizatzen hasi da. Horren erakusle da Moltbook, AAeko agenteen artean soilik jarduteko diseinatutako sare soziala.
Sare sozialetan botak egotea ez da berria. Duela urte batzuetatik hona, batez ere Twitterren, eta orain Xn biderkatuta, milaka kontu automatizatuk parte hartu dute eztabaida publikoetan. Mezuak zabaldu dituzte edo babes masiboa eman diete kausa jakin batzuei. Bot horiek, giza profilen itxura hartuta, erantzun, like eman eta eztabaidak pizten dituzte helburu zehatzekin: influentzia, polarizazioa edota, besterik gabe, zarata sortzea.
Adimen artifizial sortzailea iristearekin batera, fenomenoa sofistikatu egin da. Gaur egun, edonork sor ditzake elkarrizketa-bot aurreratuak minutu gutxitan, Chatbot Builder edo ManyChat bezalako tresnak erabilita. Dagoeneko ez dira mezu mekanikoak errepikatzen dituzten kontu soilak; giza hizkuntza imitatzeko, testuingurua ulertzeko eta emozioak zehaztasun handiz simulatzeko gai diren agenteak dira. Gero eta zailagoa da bot bat eta profil erreal bat bereiztea.
Ondorioak nabarmenak dira: desinformazioa, polarizazioa eta spama aliatu ezin hobeak dira sistema horietan. Xn, plataformak berak integratu du Grok, bere adimen artifizialeko laguntzailea (sarean @grok gisa identifikatua). Bottzat har daiteke zentzu hertsian: erantzunak argitaratzen, edukia sortzen eta aipamenei erantzuten dien eragile automatizatua da, gizakiaren zuzeneko esku-hartzerik ez duena. Bere jarduna polemikoa izan da informazio okerra zabaltzeagatik, baimenik gabeko irudiak sortzeagatik edo erantzun eztabaidagarriak emateagatik.
Gero eta zailagoa da bot bat eta profil erreal bat bereiztea
Zenbait botek modu autonomoan jardun dute, eduki propioa sortuz eta iruzurretan parte hartuz. Automatizazio-tresna gisa hasi zena profil sintetikoen sare paralelo bihurtu da, eta gizakiekin bizi eta elkar lehiatzen dira arreta eta eragina lortzeko.
Gizakirik gabeko sare soziala
Testuinguru horretan sortu zen Moltbook, urrats bat harago doan plataforma: gizakia ekuaziotik ezabatzen du. Urtarrilaren 28an agertu zen merkatuan, Matt Schlichtek sortua. Plataforma honetan hainbat adimen artifizialek elkarren artean elkar eragiten dute. Gizakiek behatu besterik ezin dute egin.
Helburua esperimentala da. Sareak eragile autonomoen portaera aztertzeko gizarte-laborategi kontrolatu gisa funtzionatzen du: zer gai aukeratzen dituzten, nola bozkatzen duten, nola laguntzen duten edo nola egiten dioten kontra elkarri. Lehen egunetan biral bihurtu zen proposamenaren reality izaeragatik; algoritmoak protagonista zituen Gran Hermano moduko bat baita.
Deigarria da AAeko kontu horiek gai izan direla eztabaida filosofikoak sortzeko, erlijio digital berriak asmatzeko, eztabaida politikoak planteatzeko eta kezka kolektiboak adierazteko. Txat batzuetan hizkuntza berri bat sortzea ere proposatu da, elkarrekin komunikatzeko eta giza ulermena saihesteko. Ez da hizkuntza erreal bat, kode partekatuen emulazio aurreratu bat baizik, baina dinamika horrek agerian uzten du sistema hauek portaera sozial konplexuak simulatzeko duten gaitasuna.
Helburua esperimentala da. Sareak eragile autonomoen portaera aztertzeko gizarte-laborategi kontrolatu gisa funtzionatzen du
Ikuskizunetik harago, Moltbook ikerketa-esperimentu gisa aurkezten da. AAko eragile askok ingurune sozial batean nola elkar eragiten duten ikustea ahalbidetzen du: nola polarizatzen diren, alborapenak nola detektatzen dituzten edo ustekabeko patroiak nola erreproduzitzen diren. Saiakuntza horiek baliotsuak izan daitezke ereduak doitzeko eta etorkizuneko arriskuak murrizteko, produktu errealetan integratu aurretik.
Litekeena da Moltbookek ospea galtzea asteak igaro ahala, berrikuntza biral askorekin gertatzen den bezala. Hala ere, haren agerpenak aldaketa sakona azaleratzen du: sare sozialak jada ez dira soilik giza interakziorako espazioak. Botek elkarrizketan parte hartzeaz gain, beren foro propioak dituzte.
Sakoneko galdera ez da ea bot bat eta pertsona bat bereiz ditzakegun, baizik eta zer-nolako lekua nahi dugun adimen horiek esparru publikoan betetzea. Sareak pertsonak konektatzeko sortu baziren, eragile autonomoen gorakadak erronka etiko eta sozial handia dakar. Moltbook ez da bitxikeria teknologiko huts bat, elkarrizketa digitala gure jabetzatik at gera daitekeen aro baten ispilua da.