Enpresak kanpoaldea izateari utzi zion eguna

Badira bizirik jarraitzen duten hitz batzuk, zentzua eman zien errealitatea desagertu ondoren ere. "Kanpo-faktoreak" da horietako bat.

Administrazio kontseiluetan, plan estrategikoetan eta negozio eskoletan errepikatzen dugu hitz hori, enpresa barruan gertatzen denaren eta gainerako guztiaren artean oraindik muga argi bat balego bezala. Muga hori aspaldi desagertu zen. Eta, hala ere, erakunde askok erabakiak hartzen jarraitzen dute hortxe jarraituko balu bezala.

Hamarkada honetako enpresa aldaketarik handiena ez da adimen artifiziala, ez jasangarritasuna, ez geopolitika. Horiek guztiak eraldaketa sakonago baten sintomak dira: enpresak kanpoaldea izateari utzi dio, jarduten duen sistemak jada ez baitu bereizten barrukoaren eta kanpokoaren artean.

Geopolitika ez da enpresetan sartzen gerra bat lehertzen denean edo muga-zergak aldatzen direnean. Urteak daramatza hornidura-kateetan, itsas ibilbideetan, funtsezko lehengaietan, energia mendekotasunean edo ordezkaezinak ziruditen hornitzaileetan integratuta. Krisiek ez dituzte ahultasun horiek sortzen; besterik gabe, agerian uzten dituzte.

Urarekin gauza bera gertatzen da. Fabrika batek bere ekoizpena murrizten duenean ur baliabide faltagatik, klimak negozioari eragin diola esan ohi dugu. Ura ez da inoiz ingurumen arazo hutsa izan. Beti izan da ekoizteko egiturazko baldintza bat. Aldatu dena zera da: orain ezinezkoa dela hori alde batera uztea.

Adimen artifiziala ere ez da "iristen ari" enpresetara. Dagoeneko parte hartzen du lehen giza erabakitzat jotzen genituenetan: zein curriculum berrikusten den, zein bezerok jasotzen duen eskaintza bat, zein eragiketak merezi duen egiaztapen gehigarri bat edo zein informazio agertzen den lehenik zuzendari baten pantailan. Teknologia batek erabakitzeko moduan eragina duenean, gai tekniko izateari uzten dio eta gai estrategiko bihurtzen da.

Fabrika batek bere ekoizpena murrizten duenean ur baliabide faltagatik, esan ohi dugu klimak eragina izan duela negozioan

Araudia ere lekuz aldatu da. Lehen, prozesuaren amaieran agertzen zen. Gaur egun, arau bat indarrean sartu baino askoz lehenago baldintzatzen ditu inbertsioak, produktuak eta negozio ereduak.

Ez gara fenomeno independentez ari. Eraldaketa beraren adierazpen ezberdinak dira.

Geopolitika, jasangarritasuna, erregulazioa, teknologia, energia edo talentua bereizten jarraitzen dugu, erakundeak diziplinen arabera egituratzen jarraitzen direlako. Aitzitik, errealitateak ez dio logika horri erantzuten jada. Enpresek sailak mantentzen dituzte; arriskuek aspaldi utzi zioten muga horiek errespetatzeari.

Hor dago gure garaiko erronka estrategiko handienetako bat.

Estrategia sortu zen hobeto lehiatzeko. Gaur egun, enpresak lehiatzen duen sistema ulertzen laguntzeko ere balio behar du. Hamarkadetan zehar, abantaila norberaren baliabideak hobeto kudeatzean zetzan. Orain, balantzean agertzen ez dena baina, hala ere, balantzea eusten duena ulertzeko gaitasunaren araberakoa da: energia, ura, datuak, azpiegitura digitalak, algoritmoak, lehengaiak, erabaki politikoak, egonkortasun instituzionala edo kate logistikoak.

Lehen enpresek baliabideak kudeatzen zituzten. Orain mendekotasunak kudeatzen dituzte. Eta mendekotasun bakoitzak erabakiak baldintzatzen ditu, nahiz eta inoiz ez agertu organigrama batean.

Iraunkortasunak ere bere esanahia berreskuratu behar du. Emisioetara, txostenetara edo arauak betetzera murrizteak kanpoan uzten du funtsezkoa dena. Bere funtzioa erakunde batek balioa sortzen jarraitzea ahalbidetzen duten elkarren arteko mendekotasunak ulertzean datza, sistema aldatzen denean. Egokitzapenaz, aurrerapenaz eta adimen estrategikoaz hitz egiten du.

"Kanpoko" deitzen diogu oraindik enpresa-erabaki bakoitza baldintzatzen duenari. Hortxe hasten da gure garaiko akats estrategikorik handienetako bat. Inork ezin du kudeatu arrotza egiten zaiona.

Enpresak kanpoaldea izateari aspaldi utzi zion. Iraganean ainguratuta jarraitzen duena gure kudeatzeko modua da.

Artikulu hau VIA Empresa hedabiderako idatzi da, eta bertatik itzuli eta egokitu da.