Azken hiru urteotan, Europa zeharkatu dut. Leku bakoitzean nire egonaldiaren iraupena baldintzatu dute urtaroak, argi-orduek, bidean ezagutzen nituen pertsonek eta/edo nengoen tokian sentitzen nintzen moduak. Orain, ordea, gauzak aldatu egin dira, munduari bira emateko lehen etapa prestatzen ari bainaiz Europatik kanpo, eta —klimaz haratago— etxetik irteteak beste aldagai bat gehitzen dio bidaiaren erritmoari: aldagai instituzionala, hau da, bisak eta gehienezko egonaldiak.
Munduko herrialde handienetako batean 90 egun baino gehiago egoteko bisatu berezi bat eskatzeko, tasa bat ordaindu, nire egoera ekonomikoa justifikatzeko inprimaki bat bete, nire herrialdearekin lotura nahikoa sendoa dudala frogatu eta elkarrizketa bat egin behar izan dut —hilabete batzuk lehenago eskatua eta esandakoa egia dela frogatzeko beharrezko dokumentazioa prestatuta—, funtzionario bati sinetsarazteko bidaiaren ondoren etxera itzultzeko arrazoiak ditudala, edo, beste era batera esanda, ez dudala haren herrialdean legez kanpo bizitzen geratu nahi. Noski, izapide horiek guztiak egin ditut herrialde horretan oina jarri aurretik. Dagoeneko ohitu naiz pentsatzera, hemendik aurrera, muga bat zeharkatzen dudan bakoitzean, prozesu horretatik igaro beharko dudala, modu ordenatuagoan edo ez hain ordenatuan.
Ulertzen dut mugako kontrol-prozesu horiek beharrezkoak direla hainbat faktorerengatik, hala nola segurtasuna, migrazio-kontrola edo osasun-arriskuak murriztea, adibidez, pandemia bat. Hala ere, ez nituen balioesten Schengen espazioak dakartzan erraztasunak, harik eta konturatu naizen arte laster galduko ditudala. Hausnartu eta Europar Batasun barruko (25) eta kanpoko (4) 29 herrialderen arteko mugikortasunari lotutako transakzio-kostuak murrizten dituen azpiegitura instituzionalari buruz irakurri ondoren, ohartu naiz Schengen espazioak ez dituela muga fisikoak ezabatzen, baizik eta horiek zeharkatzeak dakartzan marruskadurak (lotutako kostuak): denbora, burokrazia, ikuskapenak, kontrol-azpiegiturak, ziurgabetasuna, informazioa, etab.
Ez nuen baloratzen Schengen espazioak dakartzan erraztasunak, harik eta konturatu naizen arte laster galduko ditudala
Schengen espazioak ez du berez aberastasunik sortzen, baina erraztu egiten du aberastasuna modu eraginkorragoan sortzea, izan ere, izugarri murrizten ditu 450 milioi pertsona baino gehiagoko ekonomia baten transakzio-kostuak. Barne-mugetako pasabide-kontrolak ezabatzean, itxarote-denborak eta garraioari lotutako kostu logistikoak murrizten dira, eta horrek —Barruko Merkatu Bakarraren eta Aduana Batasunaren abantailekin batera— laguntzen du inportazioak, esportazioak eta hornidura-kateak eraginkorragoak izan daitezen. Produktibitatea ere hobetzen du, pertsonei aukera ematen baitie egunero barne-muga bat zeharkatzeko lanera, ikastera edo senideak bisitatzera joateko. Estimazioen arabera, egunero 3,5 milioi pertsonek zeharkatzen dute barne-muga arrazoi horiengatik; horietatik 1,7 milioi Schengen herrialde batean bizi dira eta beste batean lan egiten dute, eta guztira 1.250 milioi joan-etorri inguru egiten dira urtean muga-kontrolik gabeko espazio horren barruan. Horrek, Merkatu Bakarreko langileen zirkulazio askearekin batera, askoz lan-merkatu handiagoa eskaintzen die enpresei, profesional gehiagorentzat sarbidea izan baitezakete eta kontratazio-kostu askoz txikiagoak dituzten talde multikulturalak sor baititzakete. Ni neu talde horietako kide izan naiz Italiatik lan egiten nuenean, Espainiako enpresa batek bidalita. Ordainetan, zirkulazio askeak aditu-ihesa errazten du soldata eta lan-baldintza hobeak eskaintzen dituzten herrialdeetara.
Enpresa-inbertsioari dagokionez, mugako kontrolen gabeziak (Merkatu Bakarrak eta Aduana Batasunak bultzatuta) merkatu desberdinetarako sarbidea sustatzen du eta, adibidez, nazioarteko fabrikatzaileen enpresa hornitzaileek eskala-ekonomiak bilatzea ahalbidetzen du, herrialde estrategikoetan produkzio-zentroak eta biltegiak instalatuz, banaketa lehiakorragoa eta eraginkorragoa izan dadin. Beste abantaila bat —gehienok oporretan gozatzen duguna— turismoaren dinamizazioa da, zirkulazio askea erraztean, EB osoan errepideko ibilbide bat egitea ahalbidetzen baitu. Ia konturatu gabe mugak zeharkatzen dituzu, edo ordu gutxitan Europako beste muturrean zaude, eta hori dena NANarekin eta motxila batekin bakarrik. Hori bai, lehenengo hiru hilabeteak igarota, beste estatu kide batean bizitzen jarraitu nahi duen herritar europar batek bere bizileku-eskubidea baliatu beharko du. Iraupen luzeko bisatu bat eskatu beharrean, normalean nahikoa da lan egiten duela, ikasten duela edo bere burua mantentzeko baliabide ekonomiko nahikoak dituela egiaztatzea.
Baina dena ez da dirudien bezain erraza. Irekiera horrek kontinenterako erronka zailenetako bat ere badakar: 29 herrialderen arteko koordinazioa. Schengen espazioak ez ditu mugak ezabatzen, baizik eta lekuz aldatzen ditu, eta sortzen duen espazioaren segurtasuna hura osatzen duten estatuen konfiantzan eta lankidetzan oinarritzen da. Mugen lekualdaketak presio handiagoa eragiten du zirkulazio askeko espazio honen kanpo-perimetroan dauden mugetan, horiek baitira immigrazio irregularra kontrolatzeko ardura duten sarbide-puntuak. Kudeatzeko zaila den beste faktore bat da narkotrafiko-sareek, pertsonen trafikoak, delinkuentzia antolatuak edo atxilotzeko aginduak dituzten pertsonek eragindako segurtasun arriskua, erraz mugi baitaitezke barruan daudenean.
Beste gauza bat, eta denok jasaten duguna inflazio handiek eragindako ondorioengatik, herrialdeen arteko mendekotasuna da. Mendekotasun horrek ez dio soilik segurtasunari eta pertsonen mugimenduari erreferentzia egiten, baita hornidura-kateari ere, zeina, espazioa irekita dagoen bitartean, oso eraginkorra, lehiakorra eta sendoa den, baina, espazioa itxita dagoenean edo eremu kaltetuak dituenean (pandemiak, gerrak, etab.), erabat etenda gera daitekeen.
Segurtasun-, immigrazio- eta koordinazio-politikak ia 30 estatu europarren artean koordinatzeko erronka gorabehera, Schengen espazioak erakusten du oztopoak murrizteak aukera berriak sortzen dituela eta, ondorioz, onura handiak dakartzala. Bestalde, frogatzen du askatasuna ez dela doakoa. Zenbat eta errazagoa izan pertsonak, ondasunak eta kapitalak mugitzea, orduan eta hobeto kudeatu behar da horiek ibiltzen diren espazioa, lotutako arriskuen kudeaketa koordinatzeko, azken finean, partekatu egiten baitira.
Lehen akordioa (1985) Alemania, Belgika, Frantzia, Luxenburgo eta Herbehereen artean sinatu eta gaur egun arte 24 herrialde gehiagok bat egin ondoren, badirudi horretan parte hartzen duten estatuek uste dutela espazioaren onurak konpentsatu egiten duela hura mantentzearen kostua. Schengen espazioak ez ditu muga fisikoak ezabatu. Muga horiek zeharkatzearen kostuaren zati handi bat ezabatu du. Eta Europatik irteten garenean bakarrik konturatzen gara zein puntutaraino den hau Europako integrazioa posible egin duen azpiegitura baliotsuenetako bat —eta aldi berean ikusezinenetako bat—.
Artikulu hau VIA Empresa hedabiderako idatzi da, eta bertatik itzuli eta egokitu da.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta