Udan zehar Bilboko, Donostiako eta Gasteizko jaietan zein jaialdi handietan deitutako lanuzteek agerian utzi dute ikuskizunen eta ekitaldien atzean dagoen egiturazko prekarietatea. Euki patronalarekin lehen hitzarmen kolektiboaren negoziazio mahaiak bi urte eta erdi baino gehiago daramatza blokeatuta, eta desadostasunek sektorearen bideragarritasun eredua bera interpelatzen dute: ordutegien eta egutegien aurreabisua, autonomo faltsuen iruzur orokortua eta administrazio publikoaren lizitazioetako kontrol falta. Teknikariok sindikatuak argi utzi du kultur industriaren balio-kate osoak ezin duela langileen eskubideen kontura lehiatzen jarraitu, eta esparru arautu, garden eta lotesle baten beharra azpimarratu du. Galdera hauei Teknikariok sindikatuaren komunikazio lantaldeak erantzun die, lan gatazkaren gakoak eta kolektiboaren jarrera bateratua azaltzeko.
Nola uztartzen dira hilabeteko aurreabisua eta lanaldiak mugatzeko eskaera euskal enpresa zein kooperatiba tekniko txikien finantza-bideragarritasunarekin eta kanpoko lehiakortasunarekin?
Badakigu koadranteak ezin direla erabat zurrunak izan, baina horretara jo behar da. Kooperatibek eta enpresa txikiek, edozein sektoretan bezala, handiek baino zailagoa dute. Baina aurreabisuak ez luke haien arazo nagusia izan behar, enpresak eta bezeroak berriz hezi beharko dira, ikus dezaten katearen amaieran ere pertsonak gaudela.
Teknikariok sindikatuak soldatapeko zein langile autonomoak ordezkatzen ditu, autonomo faltsuen erabilera egiturazkoa den sektore batean. Hitzarmen kolektibo berriak besteren konturako lanari betebehar eta kostu handiagoak ezartzen badizkio, nola saihestuko duzue enpresek hitzarmena ez aplikatzea eta langile autonomoetara jotzea?
Autonomo faltsuen erabileraren egituran, autonomoak dira kaltetuenak. Hitzarmena daukagunean, agian autonomo faltsuek besteren kontura lan egitea erabakiko dute.
Enpresek formula legalak dituzte egunka kontratatzeko (autonomo faltsu horiekin egiten duten bezala), hala nola Artistaren kontratua (teknikariak ere artistaren estatutu berrian daude). Kontratu horrek abantaila ugari ditu langilearentzat: soldatan oporren zati proportzionala, aparteko ordainsariak eta abar sartzen dira, lan egindako egun bakoitzeko kotizatutako bi egun, eta urtearen amaieran erregularizazio bat egiteko eta kotizatutakoa urte osoa kotizatzeko aukera ematen duen gehigarri batekin osatzeko aukera…
Enpresarentzat kostu txikiagoa beste kontratu mota batzuekin alderatuta.
Zentzugabea da argi eta garbi iruzurrezkoa den formula bat mantentzea eta, gainera, hitzarmen batean idatziz islatzea. Lan-ingurune duina eta etorkizunekoa izan nahi badugu, iruzur horrek dakarren lan-esplotazioarekin amaitu behar dugu.
"Aurreabisuak ez luke enpresa txikien arazo nagusia izan behar"
Fakturazioaren parte handi bat udal, foru aldundi eta erakunde publikoen menpe dago. Administrazioari egindako salaketa orokorraz harago, zer klausula zehatz eta lotesle exijitzen dituzue kontratazio publikoetan, beheranzko enkanteen bidez lortutako esleipenak teknikarien lan baldintzak murriztuz ordain ez daitezen?
Eskatzen duguna hitzarmenak dira, oro har eta hainbat punturen bidez, enpresentzat eta sustatzaileentzat. Helburua da esparru argi bat sortzea eta definitzea, posible dena eta ez dena mugatuko duena hainbat gaitan, hala nola gutxieneko soldatetan, abisu-denboretan eta egutegiak, lanorduak, etab.
Halaber, ezarritako gainkostuak markatzea, baldintzak betetzen ez badira; horrek, jakina, barne hartzen ditu lizitazio publikoak eta nola eragiten zaien lizitazioei. Lizitazio horiek, nola ez, horren arabera formulatu beharko dira.
Bestalde, horrek zuzenean mesede egiten die enpresei, besteak beste, prezioak jaitsiz lehiatzea saihestuz (orain arte beti langileari eragiten zion) eta EAEtik kanpoko enpresak prezioan lehiatzea saihestuz. Enpresa guztiek bete beharko dute hitzarmen hori.
Mahaia bi urte eta erdi baino gehiagoz egon da blokeatuta eta artikuluen %5 inguru baino ez da adostu, batez ere patronalaren bost eguneko aurreabisuaren eta zuek eskatutako hilabeteko epearen arteko arrakalagatik. Badago tarte bat formulak negoziatzeko (adibidez, erabilgarritasun-plusak, guardiak edo ordu-poltsa konpentsatuak), ala 30 eguneko aurreabisua marra gorri gaindiezina da?
Bai, negoziatzeko prest gaude.
Udako hiriburuetako jaietan egindako lanuzteek babes zabala jaso zuten herri-mugimenduen aldetik, baina ikusleekin tentsio-uneak ere sortu ziren (hala nola Bilboko pregoian edo ETSren kontzertua aurreratu behar izan zenean). Gatazka luzatuko balitz, herritarren enpatia higatzea eta presio soziala langileen kontra biratzea?
Gure ofizioa eta baldintzak ez dira oso ezagunak. Zenbat eta gehiago ezagutu, orduan eta laguntza handiagoa jasotzen dugu. Gure egoera ezagutzen duen pertsona oro harritu egiten da 2026an horrelako baldintzatan egoteaz.
Udan zehar kanpoko teknikariak kontratatu izana salatu zenuten eta Lan Ikuskaritzak esku hartu behar izan zuen zenbait gunetan (adibidez, Euskalduna jauregian). Lan-administrazioak ba al ditu baliabide nahiko azkarrak egun bakarreko ekitaldietan gertatzen den eskirolajea berehala geldiarazteko, ala tresna juridikoak berandu iristen dira?
Orain arte bizi dugunagatik, ez.
"Gure egoera ezagutzen duen pertsona oro harritu egiten da 2026an horrelako baldintzatan egoteaz"
Atsedenaldiak bermatzeak, gauekotasun-plusek eta gutxieneko lantaldeak finkatzeak ekoizpen-aurrekontuak igoko dituzte ezinbestean. Egungo egoera ekonomikoan, nork bere gain hartu behar du kostu gehigarri hori: sustatzaile pribatuek irabazi-marjinak murriztuz, administrazioak aurrekontuak handituz ala ikusleek sarreren prezioaren bidez?
Pandemiaz geroztik, prezioak %50 baino gehiago igo dira gure sektorean, udalek gero eta gehiago gastatzen dute (talde garestiagoak, agertoki handiagoak argi gehiagorekin eta bozgorailu gehiagorekin...) enpresen inbertsioak gero eta handiagoak dira, eta gure baldintzak duela 20 urteko berberak dira. Agian ekoizpen txikiagoak egin behar dira, ezin da sektore bat mantendu bere langileen esplotazioan oinarrituta.
Udako jaialdi eta jai herrikoiak amaituta, jarduera antzokietara, auditorioetara eta areto itxietara itzultzen da. Patronalak bere jarrerari eusten badio eta negoziazio-mahaia mugitzen ez bada, prest zaudete udazkeneko eta neguko denboraldi kultural erregularra baldintzatuko duten lanuzte edo greba mugagabeak deitzeko?
Negoziazio-mahaia berreskuratzea espero dugu, baina beste erremediorik ez badago, aztertzen ari garen aukeretako bat da.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta