Aretxabaletako Arbi Zelai industrialdean, edo Debagoieneko edozein txokotan, mekanizazioaren oihartzuna eta metalaren lana ez dira soilik jarduera ekonomiko bat: gizartearen eta tradizioaren kultura partekatuaren parte dira. Hala ere, egungo eskaintzaz, kostuen presioaz eta berehalakotasun digitalez betetako merkatu global batean, zertarako balio dio manufaktura enpresa bati 1935ean jaio izanak?
Ekonomia eta enpresari buruzko informazio guztia biltzen du EnpresaBIDEAren buletinak, euskara hutsean. Egunero-egunero emailean jaso dezakezu, guztiz doan, bi minutu besterik ez dituzu behar harpidetzeko. Eta proiektu hau hazten jarrai dadin lagunduko diguzu.
Hamarkadetan zehar, 'Esperientzia dugu' aldarrikatzeko modutzat jo da komunikazio korporatiboaren eskuliburuetan. Industria sektorean, ordea, baieztapen abstraktu horrek ez du ezer esan nahi edozein lehiakiderengandik gauza bera entzutera ohituta dauden erosleentzat.
Cerrajera Valle Lénizen (CVL) 90. urteurrena zela eta, Maider Garay ikertzaileak kontrakoa frogatzeko erronka hartu du bere gain, liburu batean islatutako ikerketa eta dokumentazio lan sakon baten bidez: historia ez da katalogoaren apaingarri nostalgiko bat, enpresek duten lehiakortasun aktibo indartsuenetako bat baizik. “CVL da, gaur egun, Aretxabaletan sortzaileen ondorengoen esku jarraitzen duen enpresa bakarra”, aldarrikatu du Garayk.
Fabrika arkeologia: 90 urteko memoria ordenatzea
Bederatzi hamarkadako fabrika-bizitza berreraikitzea ez da lan erraza. Enpresa bat mendea betetzetik gertu dagoenean, dokumentu-ondarea karpeta txukunetan sailkatuta egotea ez da ohikoa; biltegietan, lantegiko tiraderetan eta, batez ere, langile-belaunaldien memoria bizian sakabanatua egoten da. Garayk CVLren oroitzapenezko liburuari forma emateko egin duen lanak askoz antza handiagoa du arkeologia-indusketa zorrotz batekin, ohiko publizitate-enkargu batekin baino.
“Olaia Elkorok, zuzendari kudeatzaileak, eskritura guztiak pasatu zizkidan. Gainera, Aretxabaletako artxiboetara joan nintzen dokumentazio gehiagoren bila, baina egia da zortea izan dudala material gehiena eman zidatelako. Lan handia izan da garrantzitsuena ateratzea, hori bai”, adierazi du ikertzaileak.
Kontua zen pistak aurkitzea erakusten zutenak nola lortu zuen gerra aurreko sarrailagintza tradizionaleko tailer txiki batek ekoizpen ereduaren eraldaketa erradikalak saihestu eta ia mende batez zutik egotea
Leintz Haraneko 1935eko hastapenetatik dokumentu, zirriborro eta lekukotasunak agertu ziren dokumentu-bilaketa horretan, sarrailagintza bere ikur industrial bihurtu zuen eskualde baten pultsua berreraikitzea ahalbidetu zutenak. Kontua zen pistak aurkitzea erakusten zutenak nola lortu zuen gerra aurreko sarrailagintza tradizionaleko tailer txiki batek ekoizpen ereduaren eraldaketa erradikalak saihestu eta ia mende batez zutik egotea.
Garayren arreta gehien erakarri zuen gauzetako bat izan zen enpresa 12 pertsonen artean sortu zutela: "Imajinatu zein zaila den hainbeste jenderekin ados jartzea; konfiantza handia izan zuten haien artean". Ez hori bakarrik, idazleak azpimarratzen du bakoitzak 1935eko 6.000 pezetako kopurua jarri zuela, momenturako dirutza zena: "Denek ez zuten diruan eman, batzuek materiala, makinak... baina kopuru horren baliokidea jarri zuten”.
Enpresaren hasiera oso gogorra izan zen, irabazten zuten guztia langileei ordaintzeko eta berriz inbertitzeko baitzen. "Ez zuten etxera dirurik eramaten", dio Garayk. Horri aurre egiteko, baratze txiki batzuk egin zituzten enpresaren ondoan, irabazi pixka bat eduki asmoz.
Publizitate-esloganetik proba teknikora: benetako problemak ebaztea
Ikertzaileak liburuan defendatzen duen tesiaren muina euskal industriaren pragmatismoarekin lotzen da zuzenean: enpresek etengabe bilatzen dituzte merkatuan bereizteko argudioak, horietako asko beren historian idatzita daudela ohartu gabe. CVLren ibilbideak benetako balio komertziala hartzen du kronologia gisa kontatzeari utzi eta bezeroei konpondutako arazo teknikoen segida frogagarri gisa aurkezten denean.
XX. mendean zehar, konpainiak sarrailak egiteaz gain, bere mekanismoak berrasmatu behar izan zituen arkitekturak eta eraikuntzak eraldatu ahala. Enpresak zurezko arotzeria klasikotik arotzeria metalikorako sarrailagintzaren gorakadarako trantsizioa bizi izan zuen, eta, oso modu espezializatuan, aluminiozko profiletarako soluzioak. Profil – kanal berri bakoitzak, neurrira egindako erantzunak asmatzera behartu zuen Aretxabaletako bulego teknikoa.
CVLren ibilbideak benetako balio komertziala hartzen du kronologia gisa kontatzeari utzi eta bezeroei konpondutako arazo teknikoen segida frogagarri gisa aurkezten denean
“Ezinbestekoa iruditzen zait nabarmentzea enpresak nola jakin duen bere bezeroen beharretara eta unean uneko testuinguruetara egokitzen”, aitortu du Garayk. “Produktuari eta kalitateari dagokienez, maila berean egoten jakin dute. 90 urtez zure negozio lerroa mantendu ahal izatea eta zure kontsumitzaileari eskatzen duena ematen jakitea, gutxienez, azpimarragarria da”, adierazi du.
Erantzun egokia emateko gaitasun historiko horrek eusten die gaur egun sinaduraren katalogoan dauden garapen teknikoei —engranaje bidezko transmisio leuneko sistema mekanikoetatik puntu anitzeko sarraila automatikoetaraino—. Komertzial batek dokumentatu dezakeenean obran dagoen arazo bat fabrika berak arrakastaz konpondu zuela duela hamarkada batzuk, bezeroak hautemandako arriskua izugarri murrizten da.
ETE industrialaren “amnesia korporatiboa” desaktibatzea
Horrelako proiektu batek aurkitzen duen oztoporik handienetako bat ez dago kanpoan, erakundeen barruan baizik. Industria-sarean eguneroko ahalegina normalizatzeko joera nabarmena dago: tailerrean kontingentzia konplexuak ebaztea errutina arruntaren parte gisa hartzen da, eta, urteak igaro ahala, konpainiak “amnesia korporatibo” moduko batean erortzen dira, egiten dutenak kanpokoentzat interesik ez duela oker antzemanez.
Libururako 12 elkarrizketa egin zituen guztira, langileen eta langile ohien artean banatuta. Honi eta aurrera eramandako ikerketari esker, langileek ispilura begiratu eta beren nortasun kolektiboa birdimentsionatu ahal izan zuten.
Fabrikazio malgutasuna eta serie laburretan fabrikatzeko konpromisoa hasieratik konstante historikoak izan direla egiaztatzeak zentzua ematen dio enpresak Debagoienan beti aldarrikatu duen barne partaidetzaren kulturari
Fabrikazio malgutasuna eta serie laburretan fabrikatzeko konpromisoa hasieratik konstante historikoak izan direla egiaztatzeak zentzua ematen dio enpresak Debagoienan beti aldarrikatu duen barne partaidetzaren kulturari. “CVLk herriarekiko izan duen inplikazioa hamarkadetan zehar nabaritu da”, komentatu du idazleak. “Horrek enpresa gisa balore sendoak ematen dizkizu”, amaitu du.
Sustrai sendoak segurtasun digitalerako
Ibilbide historiko horren burutzea Gipuzkoako enpresarentzako egiturazko inflexio puntu batekin etorri da: bere 90. urteurrenaren ospakizuna bere marka korporatibo berria, Klabia, aurkezteko esparru izan da. Talde identitate horren barruan sartzen dira Cerrajera Valle Léniz (CVL) eta Miñaoko Parke Teknologikoan finkatutako bi enpresa teknologiko: Dorlet Security (azpiegitura kritikoetarako sarbideen segurtasun eta kontrol sistema aurreratuetan espezializatua) eta Dorlet Waste (hiri hondakinak kudeatzeko itxiera adimenduneko soluzioak eskaintzen duena).
Guztira 170 langile baino gehiago, urteko 26 milioi eurotik gorako salmentak eta filialak Frantzian, Brasilen, Mexikon, Argentinan eta Arabiar Emirerri Batuetan dituen enpresak erakusten du iraganera begiratzeak ez duela esan nahi bertan ainguratuta geratzea. Garayren ustez, etorkizun sendoa eraikitzeko bermea ematen du.
Euskal enpresa-sarearentzako ispilua
Garayk CVLren 90 urteen inguruan egindako lanak Aretxabaletako kasu partikularra gainditzen du, eta Euskadiko industria sare osora estrapolatu daitekeen ikasgaia da. XX. mendearen erdialdeko hamarkadetan jaiotako enpresa ertain eta familiarrez betetako herrialde batean, artxibo historikoa ezin da traste zaharren biltegitzat hartu, konponbideen liburutegi estrategikotzat baizik.
XX. mendearen erdialdeko hamarkadetan jaiotako enpresa ertain eta familiarrez betetako herrialde batean, artxibo historikoa ezin da traste zaharren biltegitzat hartu, konponbideen liburutegi estrategikotzat baizik
Cerrajera Valle Lenizen liburuak erakusten du ondo dokumentatutako memoriak ez duela soilik nostalgiaz atzera begiratzeko balio, baizik eta aurrera askoz sendoago egiteko aukera eskaintzen duela. Denak iraungitze data duen mundu honetan, 90 urteko historia egiaztatua izateak —eta historia hori zorroztasunez kontatzen jakiteak— etorkizuneko ateak irekitzeko giltzarik seguruena izaten jarraitzen du.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta