Duela urte gutxi arte kostu baxuko ekoizpenarekin lotzen zen Maroko. Gaur egun, ordea, Europako automobilgintzaren eta aeronautikaren hornidura kateetan gero eta pisu handiagoa hartzen ari da, eta Gipuzkoako enpresa askok aukera berriak ikusten dituzte bertan.
Testuinguru horretan, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Gipuzkoako Merkataritza Ganberak misio komertzial bat antolatu zuten Afrikako herrialdera apirila amaieran. Guztira, Gipuzkoako hogei enpresa izan dira bertan, herrialdearen industria sarearen bilakaera gertutik ezagutzeko, kontaktu berriak egiteko eta etorkizuneko aukerak aztertzeko.
Amaia Arregi Gipuzkoako Foru Aldundiko Ekonomia Sustapeneko zuzendariaren arabera, azken urteetako joerek bultzatu dute erabakia. “Ikusten genuen Afrikako iparraldeko industria garrantzitsuena Marokon egiten ari zela, eta enpresa askok bazituztela bertan interesak”. Haren esanetan, Aldundiak eta Ganberak etengabe aztertzen dituzte nazioarteko mugimendu industrialak eta enpresen beharrak, misioak nora bideratu erabakitzeko.
Marokoko automobilgintzaren esportazioak 157.000 milioi dirham ingurura iritsi ziren 2024an, 17.000 milioi dolar ingurura
Marokoren erakargarritasuna ez da kasualitatea. Herrialdea Afrikako automobil ekoizle nagusietako bat bihurtu da azken urteetan, Renault edo Stellantis bezalako multinazionalen inbertsio handien ondorioz. Tanger eta Kenitra inguruan automobilgintzarekin lotutako industria polo handiak sortu dira, eta aeronautikaren inguruko ekosistemak ere hazkunde handia izan du azken urteetan.
Zenbakiek erakusten dute mugimendua ez dela inpresio hutsa. Reuters agentziaren arabera, Marokoko automobilgintzaren esportazioak 157.000 milioi dirham ingurura iritsi ziren 2024an, 17.000 milioi dolar ingurura. Kenitrako plantaren pisua ere handitzen ari da: Stellantisek 1.200 milioi euroko inbertsioa iragarri du, urteko ekoizpen gaitasuna 535.000 ibilgailura eramateko. Maroko, beraz, ez da soilik merkatu berri bat, Europako automobilgintzaren hornidura mapan gero eta toki handiagoa hartzen ari den plataforma industriala da.
Gorka Goikoetxea Gipuzkoako Merkataritza Ganberako jasangarritasun arduradunaren hitzetan, “gertutasunak, egonkortasunak eta industrializazio prozesuak” bihurtu dute herrialdea interesgarri euskal enpresentzat. “Europako enpresa asko ari dira Maroko nearshoring plataforma gisa erabiltzen”, dio. Hau da, Maroko Asiako hornidura kate luzeen alternatiba gisa ari dira ikusten gero eta gehiago. Gipuzkoako industria sarearekin lotura naturala dagoela uste du Goikoetxeak. “Gu oso indartsuak gara automozioan, makina-erremintan edo mekanizazioan, eta sektore horiek garapen handia dute gaur egun Marokon”.
Goikoetxea: “Aeronautikan ere oso sartuta daude, eta hemengo enpresen dibertsifikazio estrategiarako aukera interesgarria izan daiteke”
Misioan automozioarekin lotutako enpresek protagonismo handia izan duten arren, elikaduraren edo makina industrialaren sektoreko konpainiak ere bertaratu dira, besteak beste. Arregiren arabera, horrek erakusten du Marokoren industrializazioak gero eta eragin zabalagoa duela. “Aeronautikan ere oso sartuta daude, eta hemengo enpresen dibertsifikazio estrategiarako aukera interesgarria izan daiteke”.
Baina enpresa guztiak ez dira helburu berdinarekin joan. “Denak ez dira joan negozioak egitera”, nabarmendu du Goikoetxeak. Enpresa batzuek bezero berriak bilatu dituzte; beste batzuek, banatzaile edo tokiko bazkide posibleak identifikatu nahi izan dituzte; eta askok, besterik gabe, merkatuaren logika ulertzea zuten helburu.
Izan ere, misio komertzial baten balioa ez da beti berehala sinatutako kontratuetan neurtzen. Batzuetan, merkatu bat bertatik bertara ezagutzea edo aukera errealak non dauden ulertzea bera ere erabakigarria izan daiteke. “Enpresa batek erabakitzen badu ez dela bere merkaturik egokiena, hori ere emaitza bat da”, dio Arregik.
Unai Ucin (Erlo Group): “Automozio sektorea guretzat oso interesgarria dela ikusi genuen, eta bertara iristeko banatzaile espezializatuak behar genituela”
Azkoitiko Erlo Group izan da misioan parte hartu duen enpresetako bat. 60 urtez automatizazio industrialeko soluzioetan espezializatutako konpainiak 40 herrialdetan saltzen ditu bere makinak, baina orain arte ez zuen presentziarik Afrikako iparraldean.
Unai Ucin salmenta arduradunaren arabera, Marokora joateko misioa sortu aurretik urteko plan komertzialean aurreikusita zuten jada. “Automozio sektorea guretzat oso interesgarria dela ikusi genuen, eta bertara iristeko banatzaile espezializatuak behar genituela”, azaldu du.
Misioak aukera eman die merkatuaren lehen irudi zuzena jasotzeko. Ucinek aitortu du herrialdeko industria mailak harritu egin duela. “Automozioarekin eta aeronautikarekin lotutako industria kopuru handia dago”, dio. Aldi berean, ohartarazi du erabaki estrategiko asko ez direla Marokon bertan hartzen. “Makina bat erosi edo ez erosteko benetako erabakiak askotan mendebaldeko zentraletan hartzen direla ikusi nuen”.
Erronka nagusietako bat prezioa dela dio Ucinek: “Oso merkatu sentikorra iruditu zitzaidan prezioarekiko, eta gu premium fabrikatzaile bat gara”
ERLOren esperientziak agerian uzten du merkatuaren beste alde konplexuago bat ere. Ucinen arabera, ezinbestekoa da tokiko bazkide edo kontaktu lokal bat izatea, bai hizkuntza eta kultura arrazoiengatik, bai eguneroko logistikagatik. “Puntu batetik bestera mugitzea bera ere zaila izan daiteke kontaktu lokalik gabe”, azaldu du.
Baina erronka nagusietako bat prezioa dela dio. “Oso merkatu sentikorra iruditu zitzaidan prezioarekiko, eta gu premium fabrikatzaile bat gara”, dio. Hor dago, hain zuzen ere, Gipuzkoako enpresa askoren dilemetako bat: balio erantsian, teknologian eta espezializazioan lehiatu nahi dute, baina Marokoko merkatuan prezioak pisu handia izaten jarraitzen du sektore askotan.
Horregatik, Goikoetxeak uste du euskal enpresek ezin dutela prezio hutsean lehiatu. “Marokon badago espazioa enpresa txiki eta ertainentzat, baina diferentzia eskaini behar dute”, azaldu du. “Kalitatean, zerbitzu teknikoan eta espezializazioan oinarritu behar dute”.
Erlok hiru banatzaile potentzial identifikatu ditu dagoeneko, eta datozen hilabeteetan harremanak sendotzea izango dute helburu
Misioaren ondoren, orain hasten da benetako lana. Erlok hiru banatzaile potentzial identifikatu ditu dagoeneko, eta datozen hilabeteetan harremanak sendotzea izango dute helburu. Beraien produktuen inguruko formakuntza eskaini, banatzaileen eskaintzen jarraipena egin eta aurrez aurreko kontaktua mantendu nahi dute. “Urtero bueltatzeko asmoa dugu”, dio Ucinek.
Erloren kasuak laburbiltzen du misioak utzi duen ondorioetako bat: Marokon aukerak badaude, baina sartzeko ez da nahikoa produktu ona izatea; tokiko harremanak, prezioaren presioa eta erabakiak non hartzen diren ulertu behar da.
Marokora joatea, beraz, ez da merkatu berri bat probatzea soilik. Aukera da, baina baita azterketa bat ere: Gipuzkoako industriak badu zer eskaini Europako hornidura kateen berrantolaketan, baina Marokon lekua egiteko ez da nahikoa ona izatea. Tokian egon behar da, bazkide egokiak aurkitu, prezioaren presioa ulertu eta diferentzia garbi erakutsi.