2000, 2007… ezin da alderatu

Urte laurdena igaro da dagoeneko Iranen gatazka hasi zenetik. Estrategikoki AEBentzat hondamendia izan da; Irango erregimenak bere horretan dirau, eta munduko merkataritzaren bizi euskarria den parajea zein erraz itxi dezaketen konturatzerakoan, erregimen hori gotortu egin da. Badirudi badaudela zantzuak pentsatzeko AEB itsasartea gurutzatzeko bideak bilatzen ari dela

Argazkia: iStock
Argazkia: iStock
axier garate azpitarte
Finantza aholkularia. Bankoa-Abancako agentea
2026ko ekainaren 4a - 05:30
Eg. 2026ko ekainaren 4a - 11:39

Eta hiru hilabete geroago S&P 500 AEBko indizea %10 igo da…

 

Adimen artifiziala elikatzeko behar diren txipen izugarrizko gorakada funtsezkoa izan da indizearen bilakaera horretan. Irango egoerak kalte larririk eragingo ez duela uste duenik ere badago! Zergatik utzi dio petrolioak garrantzia izateari? Faktore garrantzitsuena, alde handiarekin, adimen artifizialaren shocka da; txipen ekoizleen akzioen ezohiko irabaziak bultzatu du. Enpresa horien irabazien eta aurreikuspenen aurrean erreakzionatu dute merkatuek, eta gatazka hasi zenetik nabarmen egin dute hobera.

Captura de pantalla 2026 06 02 a las 12.12.32
Petrolioa geroz eta eragin gutxiagoa izaten ari da merkatuen bilakaeran | Iturria: Bloomberg 

Prezio/etekinak ziklikoki doituak

Prezio/etekin ziklikoki doituak burtsa baloratzeko metrika aurreratu bat da, zeina erabiltzen den akzio-merkatu edo indize bat gainbaloratua edo gutxietsita dagoen ebaluatzeko. Prezio/etekin ratio estandarrean egungo prezioa (akzioarena) azken urteko mozkinekin zatitzen da; ziklikoki doitua den prezio/etekin ratioak, ostera, epe luzerako perspektiba erabiltzen du; inflazioaren arabera doitzen da, hau da, aurreko urteetako mozkinak berriro kalkulatzen dira gaurko monetan KPIa erabilita. Hamar urteko batezbesteko onurak erabiltzen dira; batezbesteko ziklo ekonomiko osoak hainbat urte iraun ohi ditu. Izan ere, hamarkada oso baten batezbestekoarekin leundu egiten dira irabazien gailurrak (hedapen ekonomikoan) eta galeren aranak (atzeraldian).

 

Momentu honetan irabazi historikoak, azken hamarkadan lortutako irabaziei begira, muturrekoak dira, eta prezio/etekin ratioa 2000. urteko irailetik izan duen maila altuenean dago. Are gehiago, gainditu egin du 1929ko crash handiaren bezperan zegoen tokia. Ratio horren helburu nagusia da epe luzeko horizonteetan (10-20 urte) merkatuen urteko batezbesteko errentagarritasuna aurreikustea da. Hortaz, prezio/etekina batezbesteko historikoaren gainetik baldin badago, merkatua garestia edo gainbaloratua dagoela adierazten du, eta espero daiteke etorkizuneko errendimenduak baxuagoak izatea.

Behar zaitugu!

Ekonomia eta enpresari buruzko informazio guztia biltzen du EnpresaBIDEAren buletinak, euskara hutsean. Egunero-egunero emailean jaso dezakezu, guztiz doan, bi minutu besterik ez dituzu behar harpidetzeko. Eta proiektu hau hazten jarrai dadin lagunduko diguzu.

Momentu honetan irabazi historikoak, azken hamarkadan lortutako irabaziei begira, muturrekoak dira, eta prezio/etekin ratioa 2000. urteko irailetik izan duen maila altuenean dago

Azken hiru hilabeteetan indizeko enpresen irabazien aurreikuspenak izugarri igo dira, eta aurreikuspenak zehatzak baldin badira, badago tarteren bat multiploak pixka bat gehiago zabaltzeko. Enpresa horien irabaziak bi parametroetan oinarritzen dira: diru sarreretan (salmentetan) eta marjinetan. Aktibo globalak kudeatzen dituztenek (haien iritziz) hazkundean baino, batez ere, inflazioan adierazten dute kezka; uste dute oraingo inflazioa maneiagarria dela, gatazkaren ondorioz inflazioak okerrera egiten ez duen bitartean.

Bonuak ezberdinak dira

Maiatzaren erdian, bai AEBen, Japonian, Erresuma Batuan eta Frantzian epe luzerako zor mota guztien balioa jaitsi zen; eta ez herrialde bakarrean, baizik eta guztietan aldi berean, sistema politiko eta banku zentral ezberdinekin. Ezaugarri komuna “epe luzekoak” izatea zuten. Epe luzeko bonuetatik kanpo egon nahi izate horrek argi utzi zuen zerbait sakonagoa zela. Ekonomia garatuek zor gehiegi izaten dute, diziplina fiskal gutxiegi, eta zorra kontrolatzeko gogo politiko gehiegirik ez...

Irango gerra eta horrek petrolio hornikuntzan eragin duen talkak aktibatu egin dute bonuen prezioen jaitsiera. Bonuen merkatuek diruaren prezioa ezartzen dute, eta inbertitzaileek bonuen errentagarritasuna erabiltzen dute (batez ere hamar urtetarako zor publikoarena) epe luzean diruaren kostuaren erreferentzia gisa. Bestalde, errenta aldakorrak (akzioek) bi hamarkadetan izango duten balorazioa egiteko aukera ematen dute bonuek.

Irabazien errendimendu ratioa

Aurretik aipatutako prezio/etekin ratioaren alderantzizkoa irabazien errendimendu ratioa da, eta inbertitutako euro bakoitzeko enpresa batek sortzen duen irabazi-ehunekoa adierazten du. Maiatzaren erdialdean, hamar urtetarako zor publikoko bonuaren errendimenduak gainditu egiten du AEBeko S&P500 indizearen irabazien errendimendua, 2002 urtearen hasieran “punto.com”en kolapsoaren amaieratik ikusi gabeko neurri batean, eta ohartarazpen seinale garrantzitsua izan beharko luke akzioentzat.

Irango gerra eta horrek petrolio hornikuntzan eragin duen talkak aktibatu egin dute bonuen prezioen jaitsiera

Egia da akzioek bonuek ez duten inflazio-estaldura eskaintzen dutela eta hazkunde historiko bat dutela atzean. Bonuak baino akzioak nahiago izateak zentzua du. Gaur egun, txipak ekoizten dituzten AEBetako enpresen irabaziak ikaragarriak dira, baina finantza baldintzak gogortzen badira, horrela jarraitu ahalko dute?

2000. urteko errenta aldakorraren pareko balorazioa eta 2007ko bonuen errendimenduaren arteko konbinazioa asaldatzailea da. Desberdintasun nagusia oraingo honetan ekonomiaren barruan benetako indar bat dagoela da: adimen artifizialaren iraultza. 2007an ez zegoen ezer alderagarririk!