Esker onak

Berritasunak liluratzen duen gizarte batean bizi gara. Jaiotzen ari denak, aurrekoarekin hausten duenak, titularretan agertzen denak erakartzen gaitu. Produktu berri baten merkaturatzea, egoitza berri baten inaugurazioa, aliantza estrategiko baten iragarpena edo proiektu handi baten hasiera ospatzen ditugu. Berriak itxaropenak sortzen ditu, baliabideak mobilizatzen ditu eta arreta erakartzen du. Enpresa munduan gauza bera gertatzen da: berrikuntza albiste da, eta iragarpen handiek aurrerapenaren pultsua markatzen dutela dirudi.

Ez dago ezer txarrik horretan. Berritzeko gaitasuna ezinbesteko baldintza da garrantzitsua izaten jarraitu nahi duen edozein erakunderentzat. Ideia berriak, proiektu berriak eta erronkei aurre egiteko modu berriak behar ditugu. Hala ere, baliteke gure errealitatea ikusteko moduan alborapen txiki bat egotea. Izan ere, berritasunak distira galtzen duenean hasten da askoz ere etapa luzeagoa eta, ziurrenik, askoz ere garrantzitsuagoa: heldutasuna.

Proiektu orok albiste izateari uzten dio azkenean. Fabrika berria ez da jada berria. Ezarri berri den sistema eguneroko paisaiaren parte izatera pasatzen da. Duela hilabete batzuk aurkezpenak eta argazkiak egiten zituen plataforma digitala eguneroko tresna bihurtzen da. Ekimen eraldatzaileenak ere normalizatu egiten dira azkenean. Bilakaera naturala da. Paradoxikoki, hain zuzen ere une horretan hasten da benetako lana, ikusezina dena.

Zerbait martxan mantentzea martxan jartzea baino askoz ere ikusezinagoa da. Berrikuntzak hasiera une bat du, baina mantentze lanak etengabeko dedikazioa eskatzen du. Hala ere, lehenengoa bigarrena baino askoz gehiago baloratu ohi dugu. Arreta sortzen inbertitzen dugu, baina gutxi kontserbatzen dugu. Gauzen jaiotza txalotzen dugu, baina gutxitan aitortzen dugu urtez urte beren funtzioa betetzen jarraitzeak eskatzen duen ahalegin handia. Agian eguneroko arrakasta isila delako.

Txorrota irekitzen dugunean, ura ateratzea espero dugu. Etengailu bat sakatzen dugunean, argia piztuko dela suposatzen dugu. Makina bat abiarazteko botoia sakatzen dugunean, berehala erantzungo duela uste dugu. Sistema informatiko bat hasten dugunean, lehen egunean bezala funtzionatzea espero dugu. Ez dugu horretan pentsatzen. Sinpleki, hala izango dela suposatzen dugu. Baina ezerk ez du funtzionatzen "besterik gabe".

Prozesu egonkor bakoitzaren atzean pertsonak daude. Inoiz huts egiten ez duen zerbitzu bakoitzaren atzean, berrikusi, mantendu, arazoak aurreikusi, desbideratzeak zuzendu eta inork gertatzerik nahi ez duen hori saihesteko ordu kontaezinak ematen dituzten profesionalak daude. Beraien lanak ezaugarri bitxi bat du: zenbat eta hobeto egin, orduan eta gutxiago hautematen da.

Azpiegitura batek urteetan gorabeherarik gabe funtzionatzen badu, gutxi galdetzen da nork egin duen posible. Sistema batek inoiz huts egiten ez badu, bakarrik funtzionatzen duela dirudi. Erakunde batek hamarkadetan zehar kalitate estandarrei eusten badie, erraza da ahaztea bikaintasun maila horri eusten dioten talde osoak lanean ari direla egunero.

Horrelako profesionalez inguratuta bizi gara. Ingeniariak, teknikariak, langileak, mantentze lanetako langileak, sistemetako espezialistak, kalitate arduradunak, eragiketa taldeak, administrariak...; dena hasi zen eguneko fidagarritasun berarekin funtzionatzen jarraitzeko lanean aritzen diren pertsonak.

Ez dira argazki instituzionaletan agertzen. Gutxitan egiten dituzte elkarrizketak. Ia inoiz ez dira titularretan agertzen. Baina haien gainean dago gure enpresen lehiakortasunaren eta, egia esan, gizarte osoaren funtzionamenduaren zati handi bat.

Paradoxa bat dago, gogoratzea merezi duena: aitortzarik handiena zerbait gaizki doanean iristen da. Denak behar bezala funtzionatzen duen bitartean, beraien lana ikusezina da. Matxura, etenaldi edo akats bat agertzen denean soilik konturatzen gara zein neurritan oinarritzen ginen egoera hori saihesten urteak zeramatzatenengan. Agian logika hori alderantzikatu beharko genuke. Agian komeniko litzateke ezer apartekorik gertatzea lortzen dutenei gehiago aitortzea. Izan ere, kasu askotan, ezer ez gertatzea da dena behar bezala funtzionatzen ari denaren adierazlea.

Horretan guztian pentsatzen ari nintzen Esker Onak irakurtzen nuen bitartean, Delphine de Viganen eleberria, Aiora Jakak bikain itzulia. Ez da zuzenean enpresa munduari edo azpiegituren edo prozesuen mantentze lanei buruz hitz egiten duen liburua. Hala ere, irakurketak beste batzuek distira egitea ahalbidetzen duten pertsona horiei buruz hausnartzera eraman ninduen. Halako konplexutasuna duen itzulpena bera, nolabait, ikusezintasun ariketa bat ere bada: zenbat eta hobeto eginda egon, orduan eta gutxiago jabetzen da irakurlea itzulpenak duen lan handiaz. Itzulpena desagertu egiten da obrak iraun dezan.

Agian, hor dago metafora eder bat. Etorkizuna imajinatzeko gai diren ikusleak, ekimen berriak bultzatzen dituzten ekintzaileak eta bideak irekitzen dakiten liderrak behar dituzte erakundeek. Baina, intentsitate berarekin, goizero beren lana ondo egitera itzultzen diren pertsonak behar dituzte, aitortzarik espero gabe. Bikaintasuna errutina bihurtuta.