Etorkizuna hemen zegoen

Ez dakit zenbat urte daramatzagun entzuten dendak desagertu egingo direla. Eta baita bulegoak ere, edota bankuetako sukurtsala. Fabrikak robotez bete dira eta orain adimen artifizialak lanbide-sorta handiak suntsitu egingo dituela esaten ari gara, hitz eta pitz. Hala izango ez denik ezin esan, noski, baina etorkizuna irudikatzen dugunean, ia beti, koadernoa eskuan egiten dugu, bajen zerrenda egiten dugun bitartean.

Kalera irten eta dendak ikusten ditut, non- nahi. Lehen baino gutxiago eta lehen baino txikiagoak? Baliteke, baina hor daude. Eta orain ikusten ari gara, gainera, denda horiek zeharo hutsalak zirela frogatzeko sortu ziren enpresa erraldoi asko denda-egarri direla.

Shein izan daiteke adibiderik argiena. Erakusmahairik gabeko inperioa eraiki du Txinako erraldoiak urte gutxi batzuetan, denbora errealean zer nahi dugun jakiteko gauza den algoritmoen gainean; ziztu bizian ekoizten du zernahi hamaika tailer txikitan sakabanatutako sareari esker eta Txinatik gure etxeetaraino bidaiatzen dute milioika paketetan. Formula ezin hobea zirudien, eta halaxe izan da haizea aldatzen hasi den arte. Merkataritza elektronikoaren hazkundea, baina, moteldu egin da, gero eta garestiagoa baita bezero berriak erakartzea, eta muga-zergen gerraren kariaz, prezioan oinarritutako ereduak dar-dar egiten du. Irailean irten zen burtsara eta emaitzak, suabe esatearren, urruti geratu ziren espero ziren zenbakietatik. Ondorioetako bat: online salmentaren erraldoi izaten jarraitu ahal izateko, orain Sheinek dendak behar ditu. Badu ironia puntu bat.

Joera berria gorpuzten ari den aldi berean, hiriaren taupada entzun egiten den kaleetan denda fisikoak kokatuta hazi ziren markak espazio horiei bestelako erabilerak nola eman ikertzen ari dira. Betiko denda biltegia eta kutxa erregistratzailea ziren, baina gaur egungoak erakusleiho eta zentro logistikoak ere badira, eta guztiaren gainetik, taupada bera bilatzen dute, sentsore erraldoiak baitira zer ukitzen dugun, zer probatzen dugun, zer itzultzen dugun eta esku hutsik alde egitea zergatik erabakitzen dugun ikusi ahal izateko.

Desagertuko den guztiaren zerrenda eginda ere, aldatuko direnena falta zaigu.

Joera ez da berria eta beste sektoretan oso ezaguna zaigu. Kazetaritzan urte asko daramatzagunok eskarmentu handia dugu hilkutxa hutsak lurperatzen. Telebistak irratia hil egingo zuela esan genuen, edo Internetek egunkariak suntsituko zituela, edo sare sozialek oro har hedabide guztiak desagerraraziko zituztela. Eta hemen jarraitzen dugu, besteak beste, podcastak egiten; hau da, norbait hizketan berriro entzuteko —eta orain ikusteko ere bai— modu berria asmatuta.

Bizirik irauteak, ordea, ez du esan nahi berdin jarraitu ahal izango dugunik. Irratiak eutsi zion telebistaren etorrerari, baina bidean irrati asko itxi egin ziren. Internetek ez du kazetaritza desagerrarazi, baina zeharo pobretu du, kalitatea zigortzen duelako negozioa bera amildegiaren ertzean uzteraino. Hedabideak berrasmatu egin dute eredua geruzaz geruza, sedimentuak bezala, eta aldaera berri bakoitzak azpikoei berriro galdetzen die zertarako gauden hemen, eta bereziki, zer demontre egin behar dugun norbaitek gure lana ordain dezan.

Desagertzeko beldurraren aurrean, bizirauteko estrategiak sortzen ditugu, eta eraldatzeaz eta balioa gehitzeaz ari garenean, ordea, askoz elkarrizketa interesgarriagoa zabaltzen da. Horri esker, munduko hainbat lekutan izaten jarraitzeko modu berriak sortzen ari da dagoeneko.

Ekar dezagun hausnarketa Euskadira eta beste sektore batzuetara. Hemen fabrikak ditugu, tailerrak, dendak, industrialdeak, unibertsitateak, zentro teknologikoak eta bulegoak, eta batez ere, leku horien inguruan metatutako ezagutza dugu. Eta horrez gain, badugu beste erremediorik gabe bere burua behin eta berriro eraldatu behar izan duen tradizio industriala.

Fabrika bat ekoizten den lekua da, baina ez bakarrik hori, ikasteko, probatzeko eta bezero zein hornitzaileekin harremanak lantzeko tokia ere bada-eta. Bulego batek ez du bere burua justifikatu behar barruan ematen ditugun zortzi orduengatik, eta bideodei batek ematen ez diguna eskaini behar du. Denda batek nekez irabaziko dio algoritmoari produktuak gomendatzea bada erronka, baina dendan algoritmoari oraindik kosta egiten zaion zerbait gertatzen da: pertsonek elkar ezagutzen dute, hitz egiten dute eta konfiantza ehundu egiten da.

Digitala zenbat eta ugariagoa izan, orduan eta balio handiagoa izan dezake giza faktoreak. Informazioa berehala eskura dezakegun garaian, irizpidea da falta dena. Irudi bat segundo gutxitan sor daitekeenean, eskuz egindakoak balio handia hartzen du. Edonon gaudela ere hitz egiteko kapaz gara, eta horrexegatik, hain zuzen, ondo dakigu elkarrizketa batzuek azala ukitzea eskatzen dutela ezinbestean.

Gauza batzuk desagertuko dira, eta ondo dago hala izatea, betiere aldaketak gainetik harrapatzen dituen pertsonak duintasunez tratatzen baditugu. Zaila da bereiztea zer den balioa galdu duena eta zer oraindik beste modu batera begiratzen ikasi ez duguna.

Shein dendarik gabe saltzen sortu zen eta orain dendak behar dituela deskubritu du. Ez dira guk ezagutu genituen dendak izango, gaurko irratia garai bateko sukaldeetan entzuten genuen hura ez den bezala.

Bajen inbentarioa egin genuen, baina azpian begiratzea ahaztu egin zitzaigun. Eta hantxe zegoen etorkizuna, lurperatzera gindoazen gorputzean arnasa egiten.