Ogasuna etxean sartzen da (ikusten ez badugu ere)

Elkarrizketa ia beti berdin hasten da.

“Eta kanpora bizitzera joango bagina?”

Leku gehiago, lasaitasun handiagoa, etxe hobea. Printzipioz, dena ondo dago. Gero etortzen dira ñabardurak: lana, eskolak, joan-etorriak… eta, momenturen batean, ia beti ahots baxuan, beste galdera bat agertzen da.

“Eta han, zergen kontu hau nola dago?”

Inork ez du aitortu nahi erabaki pertsonalak fiskalitatean pentsatuz hartzen dituenik. Gaizki geratzen da. Hotza eta kalkulatzailea dirudi. Baina alde ekonomikoak handiak direnean, xehetasun izateari utzi eta eragiten hasten dira, nahiz eta modu isilean izan.

Nire kasuan, adibidez, familia antolatzeko moduak dimentsio ekonomikoa ere hartu du azkenean. Astearen zati bat Bilbon pasatzen dut, bertan bizi baita nire ama eta eguneroko laguntza behar du. Beste zatia Elgoibarren pasatzen dut; han erabaki dugu familia bizitza eraikitzea, nire bikotekidearen seme-alabak elkarrengandik gertuago bizi eta beraientzat zentzua duen ingurune batean haz daitezen.

Paperean, erabaki emozionalak eta familiarrak dira. Eta hala dira. Baina inozoa izango litzateke pentsatzea fiskalitateak, bidesariek, joan-etorrien kostuak edo lurralde arteko desberdintasunek ez dutela eraginik.

Orduan zerbait deserosoa agertzen da: pertsonalak izan beharko luketen kontuak ondorio ekonomiko garrantzitsuak izaten hasten dira. Erroldatuta zauden lekua ez da tramite huts bat bakarrik. Egunero mugitzearen kostua bizi zaren tokiaren araberakoa da. Pertsona nagusi baten zaintza etxean edo kanpoan antolatzeak ere alde ekonomiko handiak izan ditzake, laguntzen, kenkarien edo zerbitzuen arabera.

Eta pixkanaka, ia konturatu gabe, zure bizitza arauetara egokitzen hasten zara.

Ez nahi duzulako, baizik eta ez egiteak kostua duelako.

Arazoa da horrek ez diela guztiei berdin eragiten. Batzuek sistema ondo ezagutzen dute, galdetzen dute, alderatzen dute eta optimizatzen dute. Beste batzuek, berriz, erabakiak besterik ez dituzte hartzen, gutxiago ordain lezaketela edo beste modu batean bizi zitezkeela jakin gabe. Informazioaren alde horrek ere desberdintasuna sortzen du.

Elkarren ondoan dauden baina sistema desberdinak dituzten lurraldeetan, hau guztia are nabarmenagoa da. Batzuetan nahikoa da probintziaz aldatzea eguneroko berak kostu desberdina izan dezan.

Eta hor agertzen da galdera deserosoa: zenbateraino nahi dugu zergek hain pertsonalak diren erabakietan eragina izatea?

Zergak ez direlako bakarrik ordaintzen. Azkenean, gure bizitza antolatzeko moduan ere sartzen dira.