Ondo bizitzea ere guztion ardura da

Kanpotik norbaitek Euskadi zer den galdetzen digunean, paisaiak, gastronomia, industria… aipatu ohi ditugu. Askotan ez gara oinarrizkoenera iristen: hemen ondo bizi gara. Eta hori ez da kasualitatea.

Zenbakiek ere badute zer esana. 2024an bizi-itxaropena 81,7 urtekoa izan zen gizonen artean,eta 87 urtekoa emakumeen artean. Europako batez bestekoaren gainetik gaude, bi urte baino gehiagoko aldearekin. Europako Batzordeak ere Euskadi Espainiako lehen eskualdetzat jo du gizarte-aurrerapenari dagokionez, eta Europako 236 eskualdeen artean 44. postuan kokatu du.

Baina zenbakiek ez dute dena azaltzen. Atzean badira egunerokoan oharkabean pasatzen diren beste hainbat gauza: zerbitzu publikoak, segurtasuna, zaindutako ingurunea edo urteetan bere ingurunearekin lotura estua izan duen enpresa-sarea. Ez dira titular handiak sortzen dituzten elementuak, baina horiek guztiek eragiten dute, neurri handi batean, leku batean nola bizi garen.

Eta, hala ere, ezin dugu lortutakoarekin nahikoa dela pentsatu.

Eustatek berriki emandako datu batek horretara gonbidatzen gaitu. Euskadin bizi garenok 7,3 punturekin baloratzen dugu gure bizitza, 10etik; aurreko urtean baino hamarren bat gutxiago. Batez bestekoak, ordea, badu bere alde ilunagoa ere. Hilabete amaierara erraztasunez iristen direnek 7,8ko puntuazioa ematen diote beren bizitzari; zailtasunez iristen direnek, berriz, 6,6koa.

Hor dago gakoa. Bizi-kalitatea ez baita batez besteko baten kontua soilik. Ez da nahikoa lurralde batek datu onak izatea, datu horiek pertsona gehienen egunerokoan nola islatzen diren ere begiratu behar baita.

Beste datu batek ere arreta merezi du: emakume bakoitzeko 1,17 seme-alaba. Gero eta gehiago bizi gara, baina gero eta gutxiago gara belaunaldi berrietan. Horrek badu ondorio demografiko bat, jakina, baina baita ekonomikoa eta soziala ere. Etorkizuneko Euskadi gaur hartzen ditugun erabakietan ari gara eraikitzen.

Horregatik, bizi-kalitateaz hitz egitean, nire ustez, ez genuke, ez harrotasunera, ez kexara, mugatu behar. Galdera beste bat da: zer egin dezakegu hobeto?

Eta hor sartzen dira enpresak ere. Ez bakarrik enplegua sortzen dutelako. Pertsonen bizitzaren parte direlako baizik. Lana eta familia uztartzeko aukerak, soldata duinak, gazteentzako lehen aukerak, prestakuntza, ibilbide profesionalak edo urteetan enpresari ekarpena egin dioten pertsonak zaintzea ez dira bigarren mailako gaiak.

Enpresa baten erabaki batek, askotan, enpresatik harago doazen ondorioak ditu. Ordutegi batek familia baten egunerokoa alda dezake. Lanpostu batek gazte baten etorkizuneko erabakiak baldintza ditzake. Malgutasun batek pertsona bati zaintza eta lana uztartzeko aukera eman diezaioke. Eta lan-ingurune batek erabaki dezake pertsona bat hemen geratzea edo beste leku batera joatea.

Horregatik, pertsonak zaintzea ez litzateke gastu gisa ulertu behar. Etorkizunaren aldeko apustua da.

Euskadik badu horretarako oinarri bat: elkarrekin gauzak egiteko ohitura. Erakundeek, enpresek, sindikatuek eta herritarrek, bakoitzak bere lekutik, badakite akordioak bilatzen eta helburu partekatuen inguruan lan egiten. Ez da beti erraza izan, eta ez da beti hala izango. Baina lankidetzarako gaitasun hori gure indarguneetako bat da.

Horregatik, ez dut uste lehiakortasunaren eta ongizatearen artean aukeratu behar dugunik. Kontrakoa baizik: bata bestearekin uztartzeko gai izan behar dugu. Enpresa sendoak behar ditugu, baina baita bertan bizi nahi duten pertsonak ere. Ekonomia dinamikoa behar dugu, baina baita etorkizunari begiratzeko lasaitasuna emango duen gizartea ere.

Agian, urte batzuk barru, ez dugu galdetu beharko zenbat urte bizi garen bakarrik. Garrantzitsuagoa izango da jakitea nola bizi ditugun urte horiek.

Eta agian hori izango da Euskadiren benetako erakargarritasuna: hemen bizitza ona izatea ez dadila zorte kontua izan, baizik eta guztion artean egindako hautu baten emaitza.