Uda honetan, ikusi 'Pluribus'

Oso argi daukat zer egin behar duzuen uda honetan. Eta ez dut hondartzei eta txosnei buruz hitz egin nahi. Egiten duen beroarekin, egin dezakezuen onena etxean sartzea da, haizagailu edo aire girotu on batekin, sofan etzan eta ez mugitzea, energia ez sortzeko. Eta posiziorik onena aukeratzen duzunean, piztu telebista eta ikusi telesail bat. Nik bat gomendatzen dizuet, eta konbentzitzen bazaituztet, kasu egin diezadakezue.

Pluribus da atala amaitzen denean ere luzaroan gogoratzen duzun serie horietako bat. Gero eta konektatuagoa, globalizatuagoa eta uniformeagoa den munduaz hitz egiten duen telesaila da. Egun aparten poderioz identitatea galtzen duen mundua.

Mugak irekitzea, ezagutza partekatzea, merkataritza erraztea, kulturarako eta teknologiarako sarbidea demokratizatzea. Inoiz ez da hain erraza izan planetaren beste aldean dagoen norbaitekin hitz egitea, milaka kilometrotara fabrikatutako produktu bat erostea edo edozein kontinentetako artista ezezagun baten musika ezagutzea.

Baina aurrerapen orok bigarren mailako ondorioak ditu, lehen begiratuan ikusten ez direnak, eta globalizazioarekin gauza bera gertatu zaigu. Ez da panfleto antikapitalista bat, ezta Karl Marxen ukabila altxatuta egindako hitzaldi bat ere. Pluribusen, jendea izaki bakar sentikor bihurtzen duen birus bati buruz hitz egiten dute.

Uda honetan, oporretan, zoazen lekura zoazela, Starbucks bat eta McDonald's bat ikusiko dituzu menu berarekin, edo jakingo duzu hiri baten erdigunera iritsi zarela Zara bat aurkitzen duzunean. Algoritmoek tokiko preskriptoreak ordezkatu dituzte eta homogeneizatu egin gaituzte. Joerak jada ez dira pertsonengandik sortzen; zerbitzarietatik gure mugikorretara hedatzen dira.

"Algoritmoek tokiko preskriptoreak ordezkatu dituzte eta homogeneizatu egin gaituzte"

Internetek aukera amaigabeak eman dizkigula pentsatzea gustatzen zaigu, baina, egia esan, askotan guri eta zuri gauza berbera gomendatzen digu. Publizitatea da pertsonalizatzen diguten gauza bakarra.

Paradoxa liluragarria da. Inoiz ez dugu hainbeste eskaintza izan eskuragarri, eta, aldi berean, inoiz ez dugu hain modu homogeneoan kontsumitu.

Adibidez, Spotifyk 100 milioi abesti baino gehiago jartzen ditu erabiltzaileen eskura, baina urte amaiera bakoitzean, erabiltzaileek "Spotify Wrapped" laburpena partekatzen dute sare sozialetan, eta milioika pantaila-argazkiz betetzen dira, artista, abesti eta zerrenda berberak errepikatuz.

Ugaritasunak ez ditu gure aurkikuntzak biderkatu, gauza bera sentitzen jarraitzen dugu. Erabateko uniformizazio kultural eta globala.

Auzoko denda bat desagertzen dela dioen albistea ateratzen denean, bihotzean min ematen dit. Egun batean, nire seme nagusiari auzoko merkataritza zer zen azaltzen saiatu nintzen, baina konturatu nintzen bakarrik gaudela auzoan. Hizkuntza batek plataforma digital batean presente egoteari uzten dionean, ez ditu hiztunak bakarrik galtzen. Bideo-joko, telesail edo musika guztiek patroi global berberei erantzuten dietenean, mundua azaltzeko modu propio bat ere higatzen joaten da.

Kultura-aniztasunak biodibertsitate naturalak bezala funtzionatzen du: askoz errazagoa da suntsitzea berreskuratzea baino. Dodoak galdu genituen, baita merkataritza-guneetatik urrun dauden zapata-dendak ere.

Denboraldi batean, Pluribus-ek gogorarazten digu konektibitatea eta aniztasuna ez direla gauza bera, eta partekatzeak ez lukeela uniformetasuna ekarri behar.

Horregatik, Pluribus uda honetan hausnartzeko telesail on bat baino askoz gehiago dela iruditzen zait. Guztiontzako ohartarazpen bat da. Denboraldi batean, gogorarazten digu konektibitatea eta aniztasuna ez direla gauza bera, eta partekatzeak ez lukeela uniformatzea esan nahi. Oraindik garaiz gaude ikusteko planeta hiperkonektatu bat ere izugarri monotonoa izan daitekeela.

Ez telesaila, ez nire artikulua ez dira teknologiaren aurkako alegatua. Dakizuenez, nire burua teknooptimistatzat daukat, eta uste dut teknologiari esker gauza apartak lortu ditugula. Arazoa ez da mundua konektatzea, baizik eta ordezkatzeko konektatzea, kanpokoa beti hobea dela pentsatzen baitugu.

Alde handia dago kultura guztietara iristeko aukera izatearen eta norberarena defendatzearen, eta kultura bakarra ona dela sinesten amaitzearen artean.

Agian horregatik, Pluribus ikusten ari nintzela, ezin nuen katalanez pentsatzeari utzi, bideo-jokoen estudio independenteetan, artista anonimoen antzinako lanak zaharberritzen dituztenetan, merkatu globalen aurka lehiatzen diren saltoki txikietan, edo imitazioa saritzen duten algoritmoen artean ahots propioari eusten saiatzen diren sortzaileengan.

Uda honetan, askok telesail bat bilatuko dute denbora pasatzeko, eta nire proposamena ez da etxeko lana. Bilatu zuen inguruneari arreta handiagoz begiratzera bultzatuko zaituzten liburu edo telesail bat, zaretenak baloratzera eramango zaituztena.

Etorkizuna desberdin eta bakar egiten gaituen hori kontserbatzeko borondatearen araberakoa izango da. Konektatzen bagara, duintasuna emateko izan dadila. Benetako ausardia-ekintza da planetaren eskalagarritasunaren aurka joatea. Eta azkenean sofatik altxatu eta urrutira bidaiatzen baduzue, espero dut hotzikara bat sentituko duzuela bizkarrean, oilo-ipurdia jartzen zaien horiena, oraindik zeuen buruaren antza duten lekuak aurkitzen dituzuenean.

Artikulu hau VIA Empresa hedabiderako idatzi da, eta bertatik itzuli eta egokitu da.