Aitor Francesenak bizitza osoa eman du bideak zabaltzen. Lehenik surflari gisa, ondoren, entrenatzaile, ekintzaile eta Euskal Herriko surfaren irakaskuntzaren aitzindari bezala. Itsutasunak norabidez aldatzera behartu zuenean, bizitza ulertzeko zuen moduari uko egin gabe hasi zen berriro: pentsatzen eta amesten, proiektu berriak eraikitzeko.
Ekonomia eta enpresari buruzko informazio guztia biltzen du EnpresaBIDEAren buletinak, euskara hutsean. Egunero-egunero emailean jaso dezakezu, guztiz doan, bi minutu besterik ez dituzu behar harpidetzeko. Eta proiektu hau hazten jarrai dadin lagunduko diguzu.
Orduz geroztik, zarauztarra sei aldiz izan da munduko txapeldun. Harago, bere ingurune hurbilean eragiten dihardu. Proiektuak behar ditu bizitzeko, erronka horiek gabe bizitzak ez baitu zentzurik beretzat. Gaurdaino, hiru liburu argitaratu ditu: “Las olas contadas”, “Querer es poder” eta “Surfear la vida”. Kirolari, enpresari zein ekintzaileen aholkularia da. Bizitzako olatu desberdinetan surf egin ostean, bere esperientziak eta bizipenak norbanakoen eskura ipintzen ditu eskaintzen duen bidelaguntzaren, solasaldien eta kaleratutako liburuen bitartez.
“Bizitzaren surflari” gisa definitzen duzu zure burua, zergatik?
Bizitzako egoera bakoitzean dena ematen duen pertsona bat naiz. Norbaitek erronka berri bat proposatzen didan bakoitzean, zerbait aktibatzen da nire baitan: pentsatzen, hausnartzen eta aukera guztiak aztertzen hasten naiz. Pentsatzea izugarri gustatzen zait; esna amesteko modu bat da niretzat, bizitzan zehar surf egitea da.
Proiektuak behar ditut, horiek ematen baitiote zentzua nire egunerokoari. Haiek zaintzea eta haztea gustatzen zait; horrek betetzen nau erabat. Proiektu bakarra esku artean izatea motz geratzen zait, beti nago hainbatetan murgilduta aldi berean, bakoitzak nire barruan zerbait ezberdina pizten baitu.
Itsua naiz eta pantaila beltz batean bizi naiz, baina, egia esan, buruan ditudan ideia eta proiektu horiei guztiei esker, askotan nire itsutasunaz ere ez naiz kontziente izaten. Nire bizitza aukeraz, ilusioz eta erronkaz beteta dago. Horrek egiten nau zoriontsu.
Surflaria zara eta surfaren munduan aitzindaria zenbait arlotan. Zer da zuretzat itsasoa?
Itsasoak funtsezko lekua du nire bizitzan, baina mendiak ere bai. Baserri batean jaio nintzen, behi, oilo eta astoz inguratuta. Pertsona oso langileak ikusiz hazi nintzen. Inguru horrek asko markatu zuen nire bizitza ulertzeko modua. Txikitatik ikasi nuen ahaleginak saria izaten duela beti. Mendiak eta bertan bizi zen jendeak utzi zidan lezioa da.
Olaturik ez dagoenean, mendia da nire babeslekua. Bertara joaten naiz deskonektatzeko, kirola egiteko eta nire ideiak ordenatzeko. Eta itsasoa? Itsasoaz hitz egin nezake ordu luzez, baina kosta egiten zait hitzak aurkitzea, ematen didan guztia azaltzeko. Gozatzen dudan leku bat da, libre eta nire buruarekin erabat konektatuta sentitzen naizen tokia da. Bai itsasoak eta bai mendiak sekulako errespetua sortzen dute nigan. Bi espazio itzel dira eta uste dut haiek zaintzeko ardura dugula, natura babestean ez dugulako soilik haien edertasuna zaintzen, baita gure buruaren funtsezko zati bat ere.
Surfaren mundua barrutik ezagutzen duzu. Zein da surfaren egungo egoera? Zertan aldatu da?
Duela urte asko surfa estereotipo ugariz inguratuta zegoen. Bizitzeko beste modu bat zen, ezarritakoa hausten zuena eta, horrexegatik hain zuzen ere, askotan ulertzen ez zena.
Denborak aurrera egin ahala denak eboluzionatu du, eta onerako izan dela uste dut. Gaur egun surfean aritzen garenok kirolariak gara, baina baita ingurunearekin konprometitutako pertsonak ere. Itsasoa zaintzen dugu, gurekin olatuak partekatzen dituztenak errespetatzen ditugu eta kontziente gara natura dela gure kirolaren funtsa. Jarduteko modu horrek eragin du, pixkanaka, gizarteak surflariei buruz duen pertzepzioa aldatzea.
"Itsasoak funtsezko lekua du nire bizitzan, baina mendiak ere bai. Baserri batean jaio nintzen, behi, oilo eta astoz inguratuta. Pertsona oso langileak ikusiz hazi nintzen"
Posible da surfetik bizitzea? Nondik datoz surflari profesional baten diru sarrerak? Zer pisu dute babesleek lehiaketetako sarien aurrean?
Duela urte batzuk ia ezinezkoa zen surfetik bizitzea. Gaur egun, zorionez, surflari profesionala izateko aukera dago, gugan konfiantza duten babesleen eta erakundeen laguntzari esker. Jende askok pentsatzen du lehiaketetako sariak bizitzeko nahikoak direla, baina errealitatea oso bestelakoa da. Mundu mailako zirkuitu batean lehiatzeak sekulako inbertsioa eskatzen du, urtean 30.000 eta 50.000 euro artekoa izan daiteke. Babes hori gabe oso zaila izango litzateke kostu horiek bere gain hartzea surflari bakoitzak.
Gu hasi ginenean, egoera guztiz bestelakoa zen. Lana, entrenamenduak eta lehiaketak uztartu behar genituen. Astelehenetik ostegunera egiten genuen lan aurreztu ahal izateko, eta, ostirala iristen zenean, txapelketa egiten zen lekura joaten ginen. Lanean irabazitako diruari esker lehiatzen ginen. Gaur egun, zortea dugu, denbora hori entrenatzeko erabiltzeko aukera dugulako. Entrenatzea gure lanaren parte da, eta kirolari gisa hazten jarraitzeko eta maila gorenean lehiatzeko prest egoteko modu bakarra da.
Zer dago babesleak bilatzearen atzean? Zer ipintzen dute balioan gaur egun markek kirolari bati laguntzea erabakitzen dutenean?
Gaur egun ez da nahikoa ondo lehiatzea. Proiekzio mediatikoa izatea eta komunitate sendoa eraikitzea ere garrantzitsua da, bai sare sozialetan eta baita komunikabideetan ere. Babesleek beren balioak ordezkatzen dituzten eta egiten dutena komunikatzen dakiten kirolariak bilatzen dituzte.
Beti pentsatu izan dut babesle batek bat ematen badizu, zuk hiru itzuli behar dizkiozula. Hori da harreman hau ulertzeko dudan modua. Kontua ez da soilik logotipo bat eramatea taulan edo arropan; kontua da marka horiek profesionaltasunez irudikatzea, egon behar duzun lekuan egotea eta ikusgarritasuna ematea, zugan konfiantza izan dutelako. Azkenean, nolabait, babesten gaituzten marken enbaxadoreak gara. Gurekin eramaten ditugu entrenamendu bakoitzean, lehiaketa bakoitzean eta proiektu bakoitzean.
Nola eragiten dio ziurgabetasun ekonomikoak kirolari baten ibilbideari?
Uste dut, azkenean, denok egiten dugula lan helburu batzuk betetzeko, gure lanbidea edozein dela ere. Berdin dio kirolaria zaren, fabrika batean lan egiten duzun edo beste edozein ofizio duzun: guztioi neurtzen zaigu, modu batean edo bestean, egiten dugun lana eta konpromiso batzuk betetzeko dugun gaitasuna.
Garrantzitsuena norberaren onena ematea da beti. Batzuetan helburua lortuko duzu eta beste batzuetan ez, kontrolatu ezin dituzun faktoreak daudelako. Kirolean, adibidez, badira lesioak, itsasoaren baldintzak edo zortea ere. Baina horrek ez du gauza bat aldatzen: zure ardura da ahalik eta ondoen prestatzea eta zure esku dagoen guztia egitea.
Beti pentsatu izan dut zorteak mesede egiten diola lan egiten duenari. Ez du arrakasta bermatzen, baina askoz errazagoa da emaitzak iristea. Azkenean, emaitzarekin obsesionatu baino, ehuneko ehuna eman izanak kezkatzen nau. Izan ere, ahal izan duzun guztia egin duzula dakizunean, lasai begiratu dezakezu atzera, lehia nola amaitu den kontuan hartu gabe.
Aitzindari ere izan zara surf eskolak sortzeko unean. Nola sortu zen surf eskola bat sortzeko ideia?
Lehen surf eskola ofiziala Zarautzen sortu genuen 1988an. Lehen ere baziren udan klaseak tarteka ematen zituztenak, baina ez zegoen irakaskuntza egituraturik, ezta profesionalik ere. Urte batzuetako esperientziaren ondoren, surfak pauso hori eman behar zuela ikusi genuen, eta egitea erabaki genuen.
"Beti pentsatu izan dut babesle batek bat ematen badizu, zuk hiru itzuli behar dizkiozula"
Konbentzituta nago irakaskuntza arautua izan zela Zarautzen eta inguru osoan surfaren garapena bultzatu zuen faktoreetako bat. Prestakuntza profesionalizatzeak lagundu zuen surfa oinarri sendoago batekin hazten. Urteen poderioz, proiektu hori hazten joan zen eta gure eskolatik hainbat surflari atera ziren, besteak beste, Hodei Collazo, Aritz Aranburu, Axi Muniain, Eneko Acero edo Kepa Acero. Maila gorena nola lortu zuten eta Euskal Herriaren izena mundu osoan zehar nola eraman duten ikustea nire bizitzako poztasunik handienetakoa da, zalantzarik gabe.
Surflari izateaz gain aholkulari ere bazara egun. Zertan aritzen zara zehazki egun?
Ikusmena galdu nuen momentutik jakin nuen ezin nuela surf eskolak ematen jarraitu ordura arte bezala. Aldaketa handia izan zen, baina jada egin ezin nuenari begira geratu beharrean, oraindik egin nezakeen ekarpen guztiaren bila hasi nintzen. Horrela hasi ziren hitzaldiak, enpresei aholkularitza ematea eta kirolariei laguntzea. Hasieran ez nekien zentzurik izango zuen edo benetan horretan jardun ahal izango nuen, baina pauso bat bestearen atzetik ematen joan nintzen. Hamalau urte igaro dira eta gaur egun hori nire bizitzaren funtsezko zatia da.
Kirolari bat edo enpresari bat laguntzen dudanean, nire helburua ez da hari zer egin behar duen esatea. Nire lana da bere bidea aurkitzen laguntzea eta bidea egiteko tresnak ematea. Azkenean, pertsona bakoitzak bere bizitza zuzendu behar du. Beti esaten dut orkestra batek batuta ona behar duela, baina batutak, berak bakarrik, ez duela musikarik egiten. Sekretua lantalde on bat eraiki eta egoki zuzentzen jakitean dago.
Hiru liburu ere idatzi dituzu: “Las olas contadas”, “Querer es poder” eta “Surfear la vida”. Zergatik eman duzu urrats hori? Zer dago bakoitzaren atzean?
Beti gustatu izan zait idaztea. Surfari buruzko liburuak eta eskuliburuak argitaratzen hasi nintzen. Nire lehen bi liburuetan erredaktore handiekin lan egiteko zortea izan nuen. Guztion artean, irakaskuntza praktikoa eta surfaren alderdi teorikoa uztartzen zituzten lanak sortzea lortu genuen, lehen urratsetatik hasi eta maila aurreratuago bateraino.
Aurrerago, Planeta argitaletxeak oso bestelako liburu bat idaztea proposatu zidan. Gazte askok bizi zuten ziurgabetasunaz hitz egin zidaten, gizartean frustrazioa, presioa edo antsietatea kudeatzeko duten zailtasunez. Neure esperientziatik zerbait sor nezakeela sentitu nuen. Une zailei aurre egiteko niri balio izan didaten bizipenak, gogoetak eta tresnak partekatzeko asmoz jaio zen liburu hori. Ez du leziorik eman nahi, behar duenari sostengu puntu bat eskaintzen dio.
"Konbentzituta nago irakaskuntza arautua izan zela Zarautzen eta inguru osoan surfaren garapena bultzatu zuen faktoreetako bat"
Irakurleak liburuaren zein ideiarekin gelditzea gustatuko litzaizuke?
Liburuak tekla ezberdin asko ditu. Kontua da jakitea horietako zeinek jo dezakeen pertsona bakoitza une jakin batean. Hori ezin dugu inoiz jakin, bakoitza bere historia bizitzen ari baita. Nik esperientzia bera konta dezaket hainbat ikuspegitatik, nire bizitzan zehar egoera ezberdin askotatik igaro bainaiz. Egiten saiatzen naizena da nire pasadizoak eta ikasitakoak partekatzea, norbaitek horietako batean bere burua identifikatuta ikusiz gero erreferentzia edo laguntza gisa erabili ahal izateko.
Nola irudikatzen duzu surfaren etorkizuna jarduera ekonomiko gisa? Zer aholku emango zenioke surfean profesionalki aritzea amesten duen gazte bati?
Ilusioa eragiten dit surfa bizitzen ari den bilakaera ikusteak. Urtetik urtera kirolari berriak agertzen dira, urrutiago iristen direnak eta duela hamarkada batzuk imajinaezinak ziruditen lorpenak eskuratzen dituztenak. Hemengo surflariak maila gorenean lehiatzen ikustea, Olinpiar Joko batzuetara iristea edo gure herria mundu osoan zehar ordezkatzea, hasi ginenean inoiz imajinatuko ez genuen zerbait da. Izugarrizko miresmena diet horiei guztiei. Nolabait, gureak ere izan ziren ametsak betetzen ari dira. Eta nik neure bidea egin badut ere, hazten eta beren arrakastez gozatzen ikusteak oso zoriontsu egiten nau.
Beti esaten dut pertsona bakoitzak bere ametsak jarraitu behar dituela, ez besteek markatzen dizkiotenak. Inork ez daki non dagoen bere potentzialaren muga. Askotan, gu geu gara geure buruari muga jartzen diogunak, noraino irits gintezkeen jakin gabe. Horregatik uste dut merezi duela saiatzea, akatsetatik ikastea, behin eta berriz altxatzea eta aurrera jarraitzea.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta