Arrantza defendatzea enplegua, lurraldea eta elikadura-subiranotasuna defendatzea dela iritzi dio Mikel Ortiz OPPAO Ondarroako Alturako Arrantza Ekoizleen Erakundeko buruak. Bere hitzetan, ustiapen-kostuen igoera kudeatzea da arrantzaleen egungo erronka nagusia.
Zer da OPPAO eta zein da bere funtzioa Ondarroako alturako arrantzaren sektorean?
Ondarroako Alturako Arrantza Ekoizleen Erakundea da OPPAO. Nagusiki Ipar-ekialdeko Atlantikoan lan egiten duten armadore-enpresak eta itsasontziak ordezkatzen ditugu. Gure eginkizun nagusia arrantza-jarduera antolatzea da, gure bazkideen interes ekonomiko eta sozialak defendatzea eta bermatzea jarduera modu jasangarrian, legalean eta ekonomikoki bideragarrian egiten dela. Administrazioekiko zuzeneko solaskide gisa ere jarduten dugu, bai Espainiako Estatuan, bai Europan.
Nolakoa izan da zure ibilbidea OPPAOko gerentziara iritsi arte?
Arthur Andersenen (gaur egun Deloitte) kontu-auditore gisa hasi nintzen, gero Eroskiren erosketen murrizketara pasatu nintzen, eta han arrantzako enpresa armadoreekin harremanetan jarri nintzen, Arrantza Iraunkorreko Erosketa Politika bat egituratuz. OPPAOren gerentziara iristea urrats naturala izan da, sektorea eta haren benetako beharrak, itsasoan zein lehorrean, ezagutu eta gero.
Zer garrantzia du alturako arrantzak Ondarroako tokiko ekonomiarentzat eta zein unetan dago sektorea?
Alturako arrantza estrategikoa da Ondarroarentzat. Ontzietan zuzeneko enplegua sortzeaz gain, zeharkako enplegua sortzen du logistikan, tailerretan, merkaturatzean, portuetan eta zerbitzuetan. Udalerriaren zutabe historiko eta sozialaz ari gara. Gaur egun, sektoreak une konplexua bizi du: kostu handiak, erregulazio-presio handia eta ziurgabetasun handia. Hala ere, oso sektore profesionalizatua, teknifikatua eta jasangarritasunarekin konprometitua izaten jarraitzen du.
"Alturako arrantza estrategikoa da Ondarroarentzat. Ontzietan zuzeneko enplegua sortzeaz gain, zeharkako enplegua sortzen du logistikan, tailerretan, merkaturatzean, portuetan eta zerbitzuetan"
Zeintzuk dira gaur egun alturako arrantzako ekoizleek dituzten erronka nagusiak?
Ustiapen-kostuen igoera kudeatzea, batez ere erregaiarena. Erregulazioa gero eta zorrotzagoa da, batzuetan ez oso orekatua bai arlo sozialean eta ekonomikoan. Etorkizuneko arrantza-aukerei buruzko ziurgabetasuna ere erronka dugu. Eta belaunaldien arteko erreleboa, egonkortasunik eta aurreikusgarritasunik ezak zailtzen duena.
Zer eragin du jasangarritasunak eta arrantza-erregulazioak elkartearen lanean?
Jasangarritasuna ez da berria guretzat. Arrantza sektoreak hamarkadak daramatza baliabideak irizpide zientifikoekin kudeatzen. Aldatu egin da, ordea, araudiaren intentsitatea eta azkartasuna, eta, kasu batzuetan, ingurumen-helburuan baino ez da zentratzen, inpaktu soziala eta ekonomikoa behar beste haztatu gabe. OPPAOk jasangarritasun integrala defendatzen du, ingurumenarena, baina baita soziala eta ekonomikoa ere. Enpresa bideragarririk eta enplegurik gabe, ez dago benetako jasangarritasunik.
Zer rol betetzen du OPPAOk bere bazkideen interesen defentsan?
Funtsezko eginkizuna. Armadoreak ordezkatzen ditugu administrazioen aurrean, txosten teknikoak eta alegazioak egiten ditugu, foro nazional eta europarretan parte hartzen dugu eta sektoreari arau aldaketei buruzko informazio argia eta zorrotza helarazten diogu. Gure helburua da erabakiak benetako datuekin eta eremua ezagututa hartzea.
Alturako arrantzaren prozesuan bitartekariek pisu handia dute azken prezioan. Nola jardun daiteke prezioak arautzeko?
Arrainaren azken prezioa kate konplexu bati dagokio. Balio-katearen gardentasuna hobetu behar da, ekoizleek negoziazioan duten posizioa indartu eta ekoizleen antolaketa eta eskaintzaren kontzentrazioa bultzatzea. Horrez gain, kontsumitzaileak produktuaren jatorria eta benetako balioa ezagutu dezan sustatzea. Kontua ez da inor seinalatzea, balioaren banaketa bidezkoagoa lortzea baizik.
"Arrainaren azken prezioa kate konplexu bati dagokio. Balio-katearen gardentasuna hobetu behar da"
Nola gehitzen ari dira berrikuntza eta teknologia arrantza sektorean?
Sektoreak berrikuntzaren aldeko apustu sendoa egin du: arrantza-tresnak hobetzea, ingurumen-inpaktua murriztea, datuak digitalizatzea, ontziko segurtasuna eta energia-eraginkortasuna. Ontzi asko benetako plataforma teknologikoak dira. Halere, gaitasun-araudia eta finantzaketa ez dira beti berrikuntza horrekin batera etortzen.
Zer eragin izan du klima aldaketak zuen arrantza jardueran?
Klima-aldaketa jada errealitate bat da: aldaketak espezieen banaketan, aldaketak aldi biologikoetan eta ziurgabetasun handiagoa. Horrek kudeaketa malguagoa eta egokituagoa eskatzen du, datu eguneratuetan oinarritua, eta ez iraganeko eskema zurrunetan.
Nola hartu dituzue Europar Batasunaren jarraibideak arrantza-jasangarritasunari buruz?
Erantzukizunez, baina baita izaera kritikoz ere. Kontserbazio-helburuekin bat gatoz, baina uste dugu neurri batzuk gizarte- eta ekonomia-inpaktuaren ebaluazio nahikorik gabe hartzen direla. Politika orekatuagoak, progresiboagoak eta ebidentzia zientifiko osoan oinarritutakoak eskatzen ditugu. Bruselako politikaren azken hamar urteetako balantzea egiten badugu, argi dago ez direla Arrantza Politika Bateratuaren hiru helburuak errespetatu: ingurumen-jasangarritasuna, gizarte-iraunkortasuna eta iraunkortasun ekonomikoa. Etxeko lanak egin ditugu lehenengo helburuan, baina ondorioak izan ditugu maila sozialean, laboralean eta ekonomikoan. Hiru helburu horiek orekatzeko eskatu diogu arrantza-komisario berriari, eta ez bakarrik ingurumenaren biziraupenean, baita Europako arrantza-sektorearen biziraupenean ere. Europak elikagaiak ekoizteko subiranotasunari eutsi nahi badio, eta arrantza-elikagaien ekoizpena estrategikotzat jo, politikak birbideratu behar ditu, oreka hori bilatuz.
"Alturako arrantzaleak ez dira arazoa, irtenbidearen funtsezko parte dira. Elikagai osasuntsu, lokal eta jasangarriak ekoizten dituzte"
Nolako eragina du Irango gerrak eragindako petrolioaren igoerak arrantzaleengan? Kontsumitzaileengan islatuko da?
Petrolioaren igoerak eragin zuzena du ontzien bideragarritasunean, erregaia baita kostu nagusietako bat. Egoera hori mantentzen bada, ezinbestean produktuaren azken prezioan eragingo du, inork ezin baitu mugarik gabe galeretan lan egin.
Administrazioak premiatuko dituzue petrolioaren igoeren eragina arintzeko?
Bai. Administrazioei premiazko neurrien beharra helarazten ari gara, dela aldi baterako laguntzen bidez, dela kostuak malgutuz, dela salbuespenezko igoera horiek arinduko dituzten tresnen bidez.
Zer mezu helarazi nahiko zenioke gizarteari alturako arrantzaleen lanari buruz?
Arrain kilo bakoitzaren atzean ahalegina, ezagutza, arriskua eta konpromisoa daudela. Alturako arrantzaleak ez dira arazoa, irtenbidearen funtsezko parte dira. Elikagai osasuntsu, lokal eta jasangarriak ekoizten dituzte. Arrantza defendatzea enplegua, lurraldea eta elikadura-subiranotasuna defendatzea ere bada.
Nola ikusten duzu alturako arrantzaren eta OPPAOren etorkizuna datozen urteetan?
Zuhurra naiz, baina nahiko baikorra. Alturako arrantzak etorkizuna du egokitzeko, berritzeko eta errentagarria izateko aukera ematen bazaio. OPPAOk lanean jarraituko du armadoreek arrantzan jarraitu ahal izan dezaten, enplegua sortuz eta gizarteari kalitatezko elikagaiak emanez.