Elena Real Huartek Enpresari Aplikatutako Ekonomia Zirkularra EHUren Masterrean landutako Emakumeentzako praka berritzaileak: bizi-zikloaren eta ekodiseinuaren azterketa lanagatik Repsol Fundazioaren lehen saria jaso du.
Zer dira zehazki emakumeentzako praka berritzaile horiek?
Praka bera diseinatzea baino gehiago, ehungintzaren industria aztertu dut, jasangarritasunaren ikuspegitik sektore osoa aztertzeko. Eta konturatu naiz kasu honetan praken kontua proposatu nuela, nik bizitza osoan alpinismoa egin dudalako emakumeekin, eta beti kexatzen ginen praka gehienak gizonezkoentzat eginak zirela. Eta zera pentsatu nuen: emakumeentzako praka egokiak egin beharko lirateke, berrikuntza sozial modura; azkenean, emakumeentzako praka egokiak egin daitezela izan nuen xede.
Hori da berrikuntza sozialaren alde bat, eta interesgarria iruditu zitzaidan gure eguneroko arazo bat delako. Baina benetako alde teknikoa batez ere ingurumen-berrikuntza da. Proiektuan sektorearen analisi oso sakona egiten da jasangarritasun sozialaren eta ingurumenaren ikuspegitik, eta hortik abiatuta sektorearen eta bere aztarna ekologikoaren azterketa egiten da. Ikerketan nabarmendu nahi izan dut zer berrikuntza gertatzen ari diren mundu mailan, gehienbat I+G eta proiektu pilotuetan, jasangarritasuna hobetzeko.
Prakak eraldatzeko prozesua laburbil dezakezu?
Praka konbentzional bat hartu eta bizi-zikloaren analisia egin dut: bere fase guztiak aztertu ditut inpaktuak non dauden ikusteko, eta horren arabera ekodiseinu bat proposatzen dut inpaktuak murrizteko. Beraz, alde teknikoa da ingurumen-aztarna, sektorearen analisia, bizi-zikloaren analisia eta ekodiseinua. Eta gero berrikuntza sozial hori gehitu nahi nuen.
Eta zein ekodiseinu elementu txertatu dituzu proposamenean?
Tira, lehenik eta behin, lehengaien aldetik, poliester birziklatua proposatu dut. Material desberdinak aztertu ditut, baina kasu honetan hori aukeratu dut. Ondoren, prozesuak optimizatzea, batez ere efizientzia energetikoaren ikuspegitik, hau da, prozesuen energia-kontsumoa hobetzea.
Gainera, ekoizpen deslokalizatuaren eta lokalaren arteko aldeak aztertu ditut, eta horrek logistikaren eta ingurumen-inpaktuaren ikuspegitik zer esan nahi duen. Garrantzitsua da ikustea inpaktu handienak ekoizpen-fasean daudela (materialak barne) eta erabilera-fasean ere bai, hau da, erabileran: garbiketa, maiztasuna, tenperatura, detergenteak... Hori oso interesgarria da, ikusten delako erabileran ere hobekuntza asko egin daitezkeela. Horregatik, bezeroarentzako erabilera-eskuliburu bat ere proposatzen dut. Logistika ere oso garrantzitsua da: ez da berdina India bezalako leku batean ekoiztea eta gero itsasoz, trenez edo kamioiz ekartzea.
"Ekoizpen deslokalizatuaren eta lokalaren arteko aldeak aztertu ditut, eta horrek logistikaren eta ingurumen-inpaktuaren ikuspegitik zer esan nahi duen"
Eta, zure ustez, horrelako proiektuak praktikan jar daitezke? Edo modaren ekoizpen-zentroak Asia bezalako lekuetan egoteak hori ezinezko egiten du?
Galdera interesgarria da. Alde batetik, Europan eta Espainian badago industria jasangarriago bat, eta gauza interesgarriak egiten ari da. Baina, bestetik, gehiena kanpotik dator, eta hemen gakoa kontsumitzailea da: ohiturak eta kontzientzia aldatu behar dira. Kontsumitzaileok etiketa irakurtzen ikasi behar dugu eta enpresei gardentasuna eskatu behar diegu. Inpaktu txikiagoa duten produktuak eskatu behar ditugu, nahiz eta India bezalako lekuetan ekoitziak izan.
Prakak ekoizteko ingurumenarekiko inpaktuari dagokionez, nola murriz daiteke?
Bai, azterketa osoa egin dut. 9 inpaktu-kategoria aztertu ditut: azidifikazioa, klima-aldaketa, uraren toxikotasuna, energia fosilen erabilera, eutrofizazioa, toxikotasun giza-osasunean, lur erabilera eta ur erabilera, besteak beste. Software baten bidez egiten da analisia, eta datu-base globalak erabiltzen dira. Materialak, jatorria, portzentajeak... aldatzen doaz eta inpaktua nola aldatzen den ikusten da.
Ehungintzaren industria prest al dago irtenbide hauek eskala handian aplikatzeko?
Teknikoki bai, gaitasuna badago. Baina aldaketa ez da teknologikoa bakarrik, baizik eta beharrezkoa da kontsumoaren eta merkatuaren aldaketa. Gizarteak eskatu egin behar du. Ekonomia zirkularra ez da soilik ingurumen kontua, ekonomikoa ere bada: baliabide kritikoak agortzen ari dira eta sistema aldatzen ez bada, arazo handiak izango dira.
Eta prezioaren kontua ere hor dago...
Bai, baina benetan kontua ez da “garestia edo merkea”. Kontua da zenbat kontsumitzen dugun. Ez ditugu 40 kamiseta behar, 4 edo 5 baizik. Eta 2 euroko kamisetak ez du kostu hori, ez behintzat ingurumena eta gizartea kontuan hartuz gero. Ekonomia zirkularrak kostu osoa kontuan hartu behar du, baita ingurumenaren kostua ere.
Ekonomia zirkularrak nola eraldatu dezake sektorea?
Funtsean, pentsamoldea aldatzea da: baliabideak ez xahutzea, berrerabiltzea, birziklatzea eta diseinutik bertatik produktua hobeto egitea. Gainera, enpresentzat ere eraginkorragoa da ekonomikoki, batez ere lehengai kritikoen eskasia dagoelako.
"Ekonomia zirkularrak kostu osoa kontuan hartu behar du, baita ingurumenaren kostua ere"
Sarri irakurtzen dugu Europa aurretik doala bai klima-aldaketa kontuetan, bai ekonomia zirkularrean, eta garapen bidean diren herrialdeetan edo AEBetan ez dela hainbeste egiten. Mitoa al da?
Hori jada geoestrategia da. Europa aitzindaria da, baina ez da bakarra. Beste herrialde batzuk ere ari dira gauzak egiten, bakoitzak bere interesekin. Txinak, adibidez, ekonomia zirkularra ezarri behar izan du ekonomia sostengatu ahal izateko, arrazoi ekonomikoengatik.
Repsol Fundazioaren saria jasotzeak zer suposatu dizu?
Oso sorpresa handia izan zen eta oso ilusio handia egin zidan. Niretzat garrantzitsuak diren gaiak aitortuak izatea oso pozgarria izan zen. Kontuan izan ni ez nintzela ikaslea jada eta Eolive Enpresa Bertikala ingeniari-enpresa bateko jabe gisa 17 urtez jardun ondoren sartu nintzela buru-belarri masterrean, 46 urterekin.
Eta etorkizunean zer proiektu dituzu?
Nafarroako Gobernuan lurralde garapen jasangarrian hasiko naiz lanean, eta horrez gain, ekonomia zirkularra landu nahi dut landa eremuan, turismo eraldatzailean eta ekitaldi jasangarrietan. Adibidez, jaialdiak jasangarri bihurtzen ari naiz, esaterako Skimetraje Nafarroako zinema jaialdian lan egingo dut eginkizun horretan.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta