Zergatik LGTBI pertsonek oraindik beldurra diote lanean beren orientazio sexuala edo genero identitatea publiko egiteari? UGTren Lan-zentro inklusiboetarantz izeneko ikerketaren arabera, kolektiboko hamar pertsonetatik lau armairura itzultzen dira lanean, eta hamarretik bederatzik uste dute LGTBI izatea oztopoa izan daitekeela lana aurkitzeko.
Maria Giralt i Castellsek (Bartzelona, 1958) ondo ezagutzen du errealitate hori. LGTBI aktibista eta feminista, enpresa munduan ikusgarritasunaren eta aniztasunaren bultzatzaileetako bat da. Kataluniako Gay Askapenerako Fronteko (FAGC) lesbianen taldearen sortzailea eta LGBTI kolektiboari zuzendutako gaztelaniazko eta ingelesezko online telebista baten, Gayles.tvren, sortzailea da. Gaur egun, LGTBIQ+ Cambrako (ganbera) presidenteordea eta Pride Barcelonako gizarte-arloko zuzendaria da.
Urtero, Harrotasunaren hilabetean, enpresa asko bandera koloretsuez betetzen dira. Non amaitzen da benetako konpromisoa eta non hasten da pinkwashinga?
Ez dagokit esatea zer enpresak egiten duten edo ez pinkwashinga. Hori, azkenean, kontsumoaren bidez epaitzen du gizarteak. Pertsonok erabaki genuen haien produktuak erosi ala ez, 2013an Barillarekin gertatu zen bezala, presidenteak Italiako irrati batean adierazi zuenean bere enpresak ez zuela inoiz pertsona homosexualik erabiliko bere iragarkietan. Adierazpen horiek boikota eragin zuten nazioartean.
Kritika asko egiten da enpresetan LGTBI bandera jartzen dutelako, baina jarriko ez balute ere kritikatu egingo litzateke. Hori dela eta, uste dut arrakala bat dagoela errealitatearen eta indarreko legeriaren artean, hala nola Trans Legea edo LGBTI Legea; izan ere, lege horiek agintzen dute 50 langile baino gehiago dituzten enpresek LGBTI planak ezarri eta lantokian LGBTI-fobiaren aurkako neurriak hartu behar dituztela.
"Errazagoa da matematika edo finantzak irakastea aniztasuna baino"
Beraz, kontraesana da enpresen aurka egotea, hori berdintasunezko gizarte baten borrokaren diskurtso infantilizatu baten parte delako. LGBTI erakundeetan egiten duguna da enpresa horiei laguntzea, bete behar dituzten legeak ezarri ahal izan ditzaten. Enpresen defendatzaile sutsua naiz.
Aniztasuna abantaila lehiakorra al da gaur egungo enpresentzat?
Bai, enpresa mota guztientzat. Baina aniztasuna ez da abantaila lehiakorra soilik; behar bezala zaindu eta kudeatu beharreko balioa da. Ekainean bandera bat zintzilikatzea baino askoz harago doa; benetako konpromisoa eskatzen du. Ondo kudeatuta, aniztasuna talentua erakartzeko eta atxikitzeko funtsezko faktore bihurtzen da eta lan-ingurune berritzaileagoak eta inklusiboagoak sortzen laguntzen du.
Zer eragin du inklusioak talentua erakartzeko eta atxikitzeko?
Norbanakoak lanean errespetatuak direnean eta gai direnean beren burua izateko, litekeena da enpresan geratu nahi izatea. Alderantziz, norbaitek LGTBI fobiagatik alde egiten badu, enpresak ez du soilik bere prestakuntzan egindako inbertsioa galtzen, baizik eta ezagutza, kontaktuak eta bezeroak ere gal ditzake.
Beraz, ingurune inklusiboak sustatzea ez da eskubide kontua soilik; erabaki estrategikoa ere bada, kostu txikiagoak, lan-ingurune hobea eta talentua erakartzeko eta atxikitzeko gaitasun handiagoa dakartzana.
Zein sektore dira aldaketaren buru, eta zein geratzen ari dira atzean?
Industria-sektorea da, ziurrenik, aldaketa motelena izaten ari den arloetako bat; neurri batean, gizonezkoek nagusitasun handia duten eremua izaten jarraitzen duelako. Hala ere, ez dago sektorerik LGBTI fobiarekiko immunea denik. Sektore batzuk —publizitatea, esaterako— historikoki irekiagoak eta inklusiboagoak izan diren arren, diskriminazioak bizirik dirau lan-arlo guztietan.
"Industria-sektorea da aldaketa motelena izaten ari den arloetako bat, neurri batean, gizonezkoek nagusitasun handia duten eremua izaten jarraitzen duelako"
Enpresa handi askok, batez ere multinazionalek, LGBTI langileentzako taldeak sortu dituzte, eta sentsibilizazio-ekimenak zein -jarduerak bultzatzeko espazioak eskaintzen dizkiete. Agian egin daitekeenaren zati txiki bat baino ez da, baina aurrerapauso bat da.
Zein oztopok eragozten diete oraindik LGTBQ+ pertsonei zuzendaritza-karguetara iristea?
"Kristalezko sabaia" dago oraindik LGTBQ+ pertsona askorentzat. Norbera izateko ezintasunak konfiantza falta sortzen du, eta horrek, azken finean, igoera-aukerak mugatu ditzake. Erabaki profesional asko lantokitik kanpoko esparruetan ere hartzen dira; pertsonek beren bizitzaren zati bat ezkutatzen dutenean, erantzukizun-karguetara iristea errazten duten dinamiketatik eta konfiantza-harremanetatik kanpo gera daitezke.
Pertsona transen kasuan, oztopoak are handiagoak dira. Diskriminazioa legez kanpokoa bada ere, askok zailtasunak dituzte oraindik ere, baita hautaketa-fasean bertan ere. Agintari publikoak eta hainbat erakunde egoera hori iraultzen saiatzen ari dira, baina mentalitateak aldatzea prozesu geldoa eta konplexua da. Errazagoa da matematika edo finantzak irakastea aniztasuna irakastea baino.
Aniztasuna bereganatzen ez duten enpresek lehiakortasuna galduko al dute etorkizunean?
Kontsumitzaileek gero eta gehiago hartzen dute kontuan enpresen gizarte-konpromisoa, eta aniztasunarekiko konpromisorik hartzen ez dutenek lehiakortasuna gal dezakete. Gainera, lan-ingurune inklusibo batek eragin zuzena du enpresa baten emaitzetan. Pertsonak errespetatuta eta bere burua izateko gai sentitzen direnean, hobeto lan egiten dute, konprometituago daude eta haien produktibitatea handitzen da.
"Aniztasunaren alde egiten ez duten enpresek lehiakortasuna gal dezakete"
Horregatik da hain garrantzitsua enpresei prozesu horretan laguntzea. Aniztasuna ez da soilik eskubide-kontua, erakunde lehiakorragoak eraikitzeko aukera ere bada.
Zein da enpresa-buruek eman beharreko lehen urratsa aniztasuna aktibo estrategiko bihurtzeko?
Aniztasunak emaitzak ematen ditu soilik konpromisoa goitik beherakoa denean; alderantziz, ez du funtzionatzen. Vichy Catalanen kasua datorkit gogora. Duela urte batzuk, presidenteak aniztasun-politikak bultzatzea eta enpresa Harrotasunaren Eguneko (Pride) jardueretan inplikatzea erabaki zuen. Une horretatik aurrera, erakunde osoa martxan jarri zen, eta harrera bikaina izan zuen ekimenak.
CEOak ulertu behar du aniztasuna lehiakortasun-abantaila bat dela; ez soilik LGBTQ+ komunitateari dagokionez, baita arlo guztietan ere. Enpresa bat zenbat eta anitzagoa izan, orduan eta ikuspegi gehiago barneratzen ditu, eta hobeto egokitu ditzake bere produktu eta zerbitzuak, era berean anitza den gizarte batera. Ikuspegi bakarra badago, enpresak biztanleriaren segmentu bakar batentzat pentsatzen eta lanean amaitzen du.
Nola finantzatzen da Pride Barcelona bezalako ekitaldi bat?
Pride antolatzeak baliabide ekonomiko handiak eskatzen ditu. Zorionez, Bartzelonako Udalaren, Generalitataren eta Diputazioaren babesa dugu. Erakundeen eta gizarte osoaren arteko topagune izatea nahi dugu. Horregatik dira doakoak desfilea, kontzertuak eta gainerako jarduera guztiak; munduko beste Pride ekitaldi batzuetan, aldiz, sarrera ordaindu behar izaten da.
Eredu horri eusteko, garrantzitsua da pertsonek prideko barretan kontsumitzea, erantzunkidetasun-ekintza baita. Izan ere, diru-sarrera horiei esker, erakunde osoa finantzatu dezakegu, eta ekitaldiak mundu guztiarentzat irekia eta doakoa izaten jarrai dezan ahalbidetu.
Nola irudikatzen duzu Kataluniako enpresa-panorama hemendik hamar urtera: anitzagoa, inklusiboagoa eta lehiakorragoa? Ala oraindik ere arriskua dago keinu huts eta marketin-ekintza soil batzuetan geratzeko?
Ezin ditugu enpresak arinkeriaz pinkwashinga egitea leporatzearekin konformatu; hori oso jarrera infantila da. LGBTI mugimendu gisa, geure buruarekiko kritikoak ere izan behar dugu, eta galdetu zer ez dugun behar bezala egiten eta nola azal dezakegun hobeto aniztasunaren garrantzia. Katalunia gizarte irekia izan da historikoki, eta bere ekonomia bultzatzen duen enpresa txiki eta ertainen sarea du. Aldaketa ekonomiko eta sozial sakonen erdian, berrikuntzaren, ekintzailetzaren eta enpresa berrien sorreraren aldeko apustua egiten jarraitu behar dugu.
Guk ere, LGTBI mugimendu gisa, geure burua berrasmatu eta gizartera iristeko modu berriak aurkitu behar ditugu. Gakoa da Kataluniako enpresa-sareari laguntzen jarraitzea, eta ulertaraztea aniztasunak eta inklusioak, LGTBI kolektiboari mesede egiteaz gain, enpresa indartsuagoak, lehiakorragoak eta etorkizunerako prestatuagoak egiten dituztela.
Artikulu hau VIA Empresa hedabiderako idatzi da, eta bertatik itzuli eta egokitu da.
Gehitu EnpresaBIDEA Google-ren iturri hobetsi gisa doan
Egon zaitez azken berriekin informatuta